حقوق مالکیت ادبی حاکم بر نتایج طرح‌های پژوهشی در ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهشی اخلاق و حقوق اطلاعات، پژوهشکده جامعه و اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

doi
10.22034/aimj.2024.491525.1617
چکیده

این مطالعه با هدف تبیین مقررات و ضوابط حاکم بر مالکیت طرح‌های پژوهشی انجام شده است و ضمن بررسی قوانین و مقررات موجود در ایران، به فراخور مطالب و موضوعات، اقدامات و راه‏کارهای سایر کشورها را نیز در این باره بررسی کرده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و کوشش شده که در مقام توضیح و تبیین مطالب، موضوعات مربوط از نگاه تطبیقی نیز بررسی شوند. نتایج نشان می‌دهد که به‌رغم ضرورتی که احساس می‌شود، نظام قانون‏گذاری ما تاکنون به این موضوع به‌شکل دقیق و ویژه توجه نکرده است و در نتیجه تعیین مالکیت فکری آثار دانشگاهی، به دو وزارتخانه مرتبط با این امر (وزارت عتف و وزارت بهداشت) واگذار شده است که نتیجه آن، تدوین و تصویب دو مقرره در این باره است. البته این دو مقرره نیز نتوانسته‌اند در این باره شفافیت ایجاد کنند و با ابهامی که دارند، راه را برای دانشگاه‌های کشور به‌منظور تعیین خودسرانه حقوق خود باز گذاشته‌اند. بر پایه این وضعیت، از سویی حقوق فکری اعضای هیئت‏علمی همچنان نامشخص است و از سوی دیگر، ناهماهنگی در تعیین سهم مالکیت ادبی دانشگاه‌های مختلف ایران کاملاً به چشم می‌خورد. پیشنهاد مشخص این پژوهش، ورود مجلس به این موضوع و قانون‏گذاری دقیق در این باره است.