بررسی روند بلندمدت تغییرات سطح آب خلیج فارس و عوامل مؤثر بر آن بر اساس داده‌های چند منبعی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، رشته سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار و عضو هیئت علمی گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
چکیده

روند تغییرات سطح آب دریاها یکی از چالش‌های جدی شهرهای ساحلی در جهان است. این تغییرات با توجه به شرایط مختلف جغرافیایی و تأثیرپذیری آن از عوامل مختلف، متفاوت است. یکی از مناطق مهم دستخوش تغییر، دریای نیمه محصور خلیج فارس است که سطح ناهنجاری‌های آن نسبت به متوسط جهانی بالاتر است. از این رو، میزان تأثیرگذاری و همبستگی پارامترهای دمای سطح دریا، دمای هوا از سطح 2 متری، شوری سطح دریا، سرعت افقی باد در دو جهت شرق و شمال در خلیج فارس با استفاده از مجموعه‌ای از داده‌های سنجش از دور، هیبریدی (HYCOM) و تجزیه و تحلیل بهبود یافته (ERA5) در دوره زمانی 2020-1993 بررسی شد. در روند بلند مدت سالانه تغییرات سطح دریا (در خلیج فارس) حاکی از افزایش (mm/yr 3/9)، دمای سطح دریا (°C/yr 0/02)، دمای هوا از سطح 2 متری (°C/yr 0/024)، تغییرات شوری (psu/yr 0/03-) و تغییرات سرعت افقی باد (ms-1/yr 0/01-) در جهت شرق و (ms-1/yr 0/01-) در جهت شمال است. همچنین، با توجه به نتایج همبستگی بین این پارامترها با تغییرات سطح آب دریا در مقیاس ماهانه تنها با دمای سطح دریا (p-value برابر با 0/04) R2=0. 6 و در مقیاس سالانه با شوری سطح دریا (p-value برابر با 0/03) R2=-0. 4 رابطه معنی‌داری مشاهده شد. مقایسه نتایج بدست آمده در دو مقیاس زمانی ماهانه و بین سالانه نشان می‌دهد، تغییرات سطح آب دریا در خلیج فارس الگوهای یکسانی ندارند. بلکه این تغییرات در شرایط زمانی مختلف از پارامترهای مختلف تأثیر می‌پذیرند.