تحلیل تاریخی- آسیب‌شناختی مدیریت آب شهری تهران در دوره قاجاریه

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

مدیریت شهری با هدف تفکر و برنامه‌ریزی در بهبود وضعیت کنونی شهر و شهروندان، تلاش می‌کند چشم‌انداز مناسبی برای توسعه و ترقی آینده ترسیم کند. مدیریت سنتی آب شهری دوره قاجاریه، علی‌رغم آگاهی تدریجی از الگوهای مدیریت مدرن در مقیاس بین‌المللی، در پیشرفت شبکه‌های آبرسانی شهر تهران ناکارآمد بود و نتوانست سازه‌های آبی شهر را به سامانه مدرن مجهز کند. درباره توسعه‌نیافتگی و ریشه‌های این ناکارآمدی ابهامات اساسی وجود دارد. این مقاله تلاش می‌کند با رویکردی تحلیلی و با روش تبیینی- تفسیری ریشه‌های توسعه‌‎نیافتگی مدیریت آب شهری و سازه‌های آبی شهر تهران را در دوره قاجاریه آسیب‌شناسی کند. نویسندگان در صدد پاسخگویی به این سؤال هستند که علی‌رغم رشد آگاهی دولتمردان از مدیریت مدرن آب شهری دیگر کشورها، چرا شبکه آبرسانی تهران دوره قاجاریه متحول نشد؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد نبود قانون مشخص و تداخل ساختاری و اداری و همچنین ترجیح منافع شخصی بر منافع عامه، طفیلی‌گری و سیاست «گریز از بحران» هنگام بروز مشکلات آب تهران، از آسیب‌های جدی و اساسی بود که مانع کارآمدی مدیریت آب شهری و در نتیجه عدم توسعه شبکه‌های آبرسانی پایدار شد.