فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه، فرونشست زمین پدیده‌­ای شایع در بسیاری از مناطق جهان است که آثار مخربی بر روی شبکه‌­های حمل و نقل، تأسیسات و سازه‌ها دارد. هدف این مطالعه بررسی وضعیت فرونشست دشت سراب و ارتباط آن با تغییرات تراز آب زیرزمینی می‌­باشد. دشت سراب از دشت­‌های دارای خطر بالای فرونشست استان آذربایجان ­شرقی معرفی شده است، با این‌­حال تاکنون مطالعه‌­ای برای بررسی ارتباط سطح ایستابی با فرونشست زمین بر اساس نقشه‌­های نرخ جابه‌­جایی زمین انجام نشده است. در این مقاله ابتدا به منظور افزایش دقت در تعیین جابه‌­جایی­‌ها، روش تحلیل سری زمانی پراکنش­گرهای دائمی و 36 تصویر Sentinel-1A در بازه 2017 تا 2020 استفاده شد و بیشینه نرخ فرونشست حدود 45- میلی­متر در سال در راستای قائم به دست آمد. بخش‌­های دارای بیشینه فرونشست دشت نیز مشخص شد. با استفاده از داده­‌های سری زمانی چاه‌­های­ پیزومتری در فاصله سال­های 1383 تا 1398، مشخص شد در مناطق دارای فرونشست زیاد، کاهش چند متری سطح ایستابی وجود داشته، در حالی­که در مناطق فاقد فرونشست، تغییرات سطح ایستابی به شکل سینوسی بوده است. همچنین، با تهیه نقشه هم‌­افت سطح ایستابی در بازه زمانی سه ساله، همبستگی بین سطح ایستابی (متغیر مستقل) و جابه­‌جایی سطح زمین (متغیر وابسته) مورد بررسی قرار گرفت. وجود معادله خط رگرسیون نشان داد، رابطه آماری بین سطح ایستابی و جابه­‌جایی­‌های سطح زمین معنی‌­دار است و رابطه مستقیم بین دو متغیر وجود دارد. بنابراین پایش مستمر میزان ذخایر آب‌­های زیرزمینی و کنترل برداشت­ آب، نقش مؤثری در پیشگیری از خطرات پدیده فرونشست خواهد داشت که لازم است در دستور کار قرار گیرد.