تبیین الگو و تحلیل نحوۀ توزیع خدمات شهری در شهرهای نفتخیز (مطالعۀ موردی: آبادان)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران
2 دکترای جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jhgr.2019.263891.1007765چکیده
توزیع نامناسب و نابرابر خدمات در شهرها بهعلت جاماندن توسعة شهر از رشد شهر در حال حاضر یکی از چالشهای مدیریت شهری در پاسخگویی به شهروندان است. در این میان شهرهای صنعتی دارای ویژگیهای خاصی از جمله تمرکز فعالیتهای صنعتی، مسائل زیستمحیطی، و از همه مهمتر دوگانگی فضاییاند. به همین دلیل، توجه به پایداری توسعة شهرهای نفتی بهویژه از لحاظ کالبدی و خدماتی ضروری است. تحقیق حاضر (در سال 1396) با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف تبیین الگوی توزیع خدمات شهری در محلات شهر آبادان و بررسی نقش صنعت نفت در این زمینه انجام شدهاست. بنابراین، این پژوهش با گردآوری اطلاعات اسنادی و میدانی (توزیع پرسشنامه) و بهکارگیری شاخصهای خدماتی و اجتماعی- اقتصادی و بهرهگیری از مدلهای تخمین تراکم کرنل، اندازهگیری توزیع جغرافیایی، میانگین فاصلة نزدیکترین همسایه، موران، OLS، و همچنین آزمونهای T.Test دونمونهای و ضریب همبستگی پیرسون با استفاده از نرمافزازهای Arc GIS و SPSS انجام شدهاست. نتایج پژوهش حاکی از وجود رابطة مثبت، قوی، و معنیدار بین توسعة اقتصادی و اجتماعی با توسعة خدمات شهری در شهر آبادان است؛ بهطوریکه وجود محلات برنامهریزیشدة وابستة صنعت نفت، که هم به لحاظ اقتصادی و اجتماعی مترقیترند هم به لحاظ کالبدی و خدماتی برنامهریزیشدهترند و نیز وجود محلات حاشیهای بهویژه در نواحی شرقی شهر آبادان که هم به لحاظ اجتماعی و اقتصادی ضعیف و آسیبپذیرند هم به لحاظ توسعة کالبدی کمتر مورد توجه مدیریت شهری بودهاند به جداییگزینی و دوگانگی فضایی در شهر آبادان منجر شده است.