تبیین مدل نظری نوروبیولوژیک طراحی بیوفیلیک در معماری برای حفظ انرژی در محیط ‏زیست با روش تحلیل محتوا

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

2 استادیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

4 استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

5 استادیار گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران.

doi
10.22059/ses.2024.373986.1059
چکیده

یکی از عوارض مهم زندگی معاصر، کم‏رنگ ‏شدن ارتباط با طبیعت و محیط ‏زیست و بیگانگی نسبت به عناصر و فرایندهای طبیعت پیرامون و گونه‏های واجد حیات است که باعث هدر رفتن انرژی و از بین رفتن محیط‏ زیست می‏شوند؛ در عین‏ حال ‏که مطابق با مبانی نظری مرتبط و تحقیقات متعدد معاصر، کششی فطری نسبت به طبیعت و مظاهر آن با عنوان طبیعت‏دوستی و طبیعت‏گرایی در انسان‏ها وجود دارد. مفهوم «بیوفیلیا» در راستای دوستی با طبیعت و سیستم‏های واجد حیات تعریف شده است که خود در مصرف و بهینه‏سازی انرژی مؤثر است. هدف اصلی پژوهش، تبیین مدل نظری نوروبیولوژیک طراحی بیوفیلی در معماری برای حفظ انرژی در محیط ‏زیست با روش تحلیل محتوا است. روش تحقیق «تحلیل محتوا» است که با مطالعۀ نظری و مرور تمام مطالعات مرتبط با نوروبیولوژی و معماری بیوفیلی به بیان مؤلفه‏های تأثیرگذار عصب‏شناختی در طراحی بیوفیلی پرداخته و لذا در این پژوهش، رشته‌های مورد جست‌وجو «معماری بیوفیلیک»، «نوروبیولوژی معماری» و «بیوفیلیک نوروبیولوژیک» در چهار پایگاه داده ازجمله: جست‌وجوی Scopus، جست‌وجوی ScienceDirect، جست‌وجوی Google Scholar و SAGE برای یافتن تطابق در منابع دادۀ الکترونیکی درج شده است. یافته‏های پژوهش حاضر نشان می‏دهد بشر با تکیه بر پژوهش‏های شناختی و عصبی‏شناختی (نوروبیولوژی) یک رابطۀ عاطفی با طبیعت و زیست‏بوم نشان می‏دهند این وابستگی‏ و تمایل روان‏شناختی بشر دارای پارامترهای اصلی در طراحی نوروبوبیولوژیک معماری بیوفیلی مشتمل بر: تجربۀ محسوس طبیعت، تجربۀ نامحسوس طبیعت، تحریک موزون حسی، چشم‏انداز، نور و تهویۀ طبیعی، احساس پناهگاه و رازآلودگی است که می‏تواند به حفظ انرژی در محیط ‏زیست کمک کند.