ارائه مدل مفهومی مدیریت دانش آموزش الکترونیکی برای آموزش عالی ایران

نویسندگان

1 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران .

3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد یادگار امام خمینی شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/aimj.2025.492169.1618
چکیده

ﻫﺪف اصلی ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ، اراﺋﻪ ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ آموزش الکترونیکی ﺑﺮای آموزش عالی است. روش ﭘﮋوﻫﺶ ﮐﯿﻔﯽ و ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روﯾﮑﺮد ﻧﻈﺮیۀ داده‌‌بنیاد اﺳﺖ. اﺑﺰار جمع‌آوری داده‌های ﮐﯿﻔﯽ، ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و روش نمونه‌گیری از ﻧﻮع ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﺑﺎ روﯾﮑﺮد ﻧﻈﺮی ﺑﻮد. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺎ 12 نفر از متخصصان و اساتید حوزۀ مدیریت دانش و آموزش‌های الکترونیکی مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. ﻣﻌﯿﺎر تجزیه‌وتحلیل داده‌های ﮐﯿﻔﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻃﺮح ﺳﯿﺴﺘﻤﺎﺗﯿﮏ گلیزر ﺑﻮد. از این ‌رو ﻣﺘﻦ مصاحبه‌ها ﭘﺲ از پیاده‌سازی در ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ و ﺑﻪ روش ﮐﺪﮔﺬاری‌‌های ﺑﺎز، انتخابی و نظری تجزیه‌وتحلیل شدند. در راﺳﺘﺎی ﺗﺠﺰﯾﻪ‌‌وﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، از ﺑﺴﺘﮥ ﻧﺮم‌‌اﻓﺰاری مکس‌‌کیودا ﻧﺴﺨﮥ20 اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ﺗﺠﺰﯾﻪ‌‌وﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ در دو ﻣﺮﺣﻠﮥ ﮐﺪﮔﺬاری انتخابی و ﮐﺪﮔﺬاری ﻧﻈﺮی اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ پژوهش، به اﺳﺘﺨﺮاج بیش از 679 ﮐﺪ باز ﯾﺎ ﻣﻔﻬﻮم اوﻟﯿﻪ و ﻧﯿﺰ اﺣﺼﺎی مفاهیم و مقوله‌‌ها در4 بُعد انجامید و بر اساس آن، ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ آموزش الکترونیکی ﺑﺮای آموزش عالی ﺗﺮﺳﯿﻢ شد. ﻣﺪل ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ آموزش الکترونیکی از 4 بُعد تشکیل شده که عبارت است از: بُعد اول فعالیت‌های مولد دانش در آموزش الکترونیکی، بُعد دوم توانمندسازی مدیریت دانش آموزش الکترونیکی، بُعد سوم فرایندها (ﻣﺘﺸﮑﻞ از هفت فرایند و 21 سازوکار) و بُعد چهارم، نتایج و خروجی اجرای مدیریت دانش آموزش الکترونیکی نوآوری (مشتمل بر خلاقیت، مزیت رقابتی، بهره‌وری و اثربخشی برای دانشگاه‌ها و آموزش عالی). مدل ارائه‌شده در این پژوهش می‌تواند به‌‌عنوان یک نقشه‌راه برای مدیریت دانش در آموزش الکترونیکی در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌‌های آموزش عالی استفاده شود.