تحلیل گفتمان حاکم بر مدیریت منابع آب در اسناد بالادستی کشور (بازه زمانی: 1367-1357)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد.
2 دانشجوی دکتری جامعهشناسی، گرایش توسعه اقتصادی، دانشگاه یزد.
doi
چکیده
قوانین، برنامهها و اسناد بالادستی همواره از مهمترین و کلانترین اسناد در هر کشوری محسوب میشوند چرا که این اسناد مبنای برنامهریزی در حوزههای اجرایی در سطوح مختلف مدیریتی کشور قرار میگیرند یکی از مهمترین حوزههای اجرایی، مدیریت منابع آب میباشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل گفتمان اسناد بالادستی آب بعد از انقلاب 1357 میباشد، جامعه آماری آن شامل برنامه ششم توسعه قبل از انقلاب (دوره شاهنشاهی) (1357-1361)؛ قانون توزیع عادلانه آب (1361) و قانون حفظ و تثبیت کناره و بستر رودخانههای مرزی (1362) است. روش پژوهش حاضر تحلیل گفتمان به روش لاکلاو و موفه است و سعی خواهد شد به این دو سؤال پاسخ داده شود که گفتمان حاکم بر این اسناد در زمینه مدیریت منابع و مصارف آب چه بوده است؟ و چه نتایجی را برای منابع آب به بار آورده است؟ تحلیل این اسناد نشان داد که گفتمان اصلی حاکم بر این دوره گفتمان بهرهبردارانه است که دالّ اصلی و نقطه ثقل این اسناد به حساب میآید، که حاکی از بهرهگیری تمام عیار از منابع آبی کشور با استفاده از تکنولوژی و مکانیزاسیون روشهای تولید است و این گفتمان با غیریتسازی گفتمان حفاظت در این اسناد خود را نمایان میسازد و دالهای اصلی و شناوری مثل هژمونی گفتمان نوسازی در مقابل گفتمان توسعه، گفتمان دستوری– سفارشی در مقابل گفتمان پژوهشی و هژمونی مدیریت دولتی در مقابل مدیریت مشارکتی مؤید این گفتمان میباشد که با دالهای هم ارزی مثل استفاده از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی، توجه به کشاورزی، اشتغال و درآمدزایی، حفر چاههای عمیق و نیمهعمیق به منظور تأمین آب شرب، صنعت و کشاورزی افزایش ظرفیت نیروگاههای برق آبی کشور و سیاست خودکفایی محصولات کشاورزی مورد تأیید قرار میگیرد.