ارزیابی تابآوری طرحهای مدیریت منابع آب در سطح حوضه آبریز بر پایه ویژگیهای گروداران
نویسندگان
1 دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، دانشکده مهندسی عمران، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.
doi
چکیده
در سالهای اخیر، رویکردهای ارزیابی تابآوری سیاستهای مدیریت منابع آب، به ویژه در شرایط حدی، مورد توجه پژوهشگران قرار داشته است. تابآوری توانایی ایستادن در برابر بحران یا چالشهای پیدرپی است بهگونهای که سیستم با استواری مناسب قابلیت بازگشت به تعادل یا عملکرد قابل قبول یا سطوح بالاتر عملکردی را داشته باشد. ارزیابی تابآوری سناریوهای عرضه و تقاضای سامانههای منابع آب در سطح حوضه آبریز با درنظر گرفتن ویژگیهای سازمانی گروداران بهصورت مناسب بررسی نشده است. با توجه به وجود گروداران مختلف در حوضه آبریز، برای تصمیمگیری در تعیین سناریوهای مناسب مدیریتی، لازم است قدرت، جایگاه سازمانی و مطلوبیتها و محدودیتهای گروداران به شکل مناسبی درنظر گرفته شوند. در این مقاله، ابتدا ارزیابی تابآوری عرضه و تقاضای آب در برابر رخدادهای با احتمال مشخص و نامشخص انجام میشود. در ادامه، سناریوهای تابآوری عرضه و تقاضای آب در سطح حوضه آبریز زرینهرود، که مهمترین زیرحوضه موجود در حوضه آبریز دریاچه ارومیه است، با توجه به یک روش تصمیمگیری چند عامله- چند معیاره تحلیل شده، نتایج آن با یک روش تصمیمگیری که در آن نقش گروداران درنظر گرفته نشده است، مقایسه میشود. در همین راستا و با توجه به وجود گروداران با جایگاههای سازمانی مختلف و مطلوبیتهای متفاوت، به منظور تعیین سناریوهای برتر، از ترکیب بازی پیشرو- پیرو و رویکرد استنتاج شهودی (Evidetial Reasoning) مبتنی بر معیار تابآوری عرضه و تقاضای آب و هزینهای اجرای سناریوها استفاده میشود. بر پایه نتایج به دست آمده، در حالتی که تصمیمگیری بدون درنظرگیری ویژگیهای گروداران انجام شود، سناریوی منتخب توجیه اقتصادی ندارد و هزینه اجرایی آن 21 درصد بیشتر از سناریویی است که با استفاده از روش تصمیمگیری چند عامله- چندمعیاره انتخاب میشود. همچنین، اختلاف مقادیر تابآوری عرضه و تقاضای آب در سناریوهای منتخب در دو روش تصمیمگیری کم است و وضعیت تابآوری سناریوهای منتخب در هر دو حالت مناسب ارزیابی میشود. در نهایت، ارزش سناریوی برتر در روش تصمیمگیری چند عامله- چندمعیاره و در سطح پیشروها برابر 0/72 ارزیابی شده است. بنابراین، در استفاده از بازی پیشرو- پیرو، سناریوی منطقیتری انتخاب میشود، به گونهای که سناریوی منتخب تابآوری و هزینه مناسبی دارد.
