انقلاب بلاکچین در صیانت [فرا ] حقوقی از دادههای حساس (مطالعه موردی: اطلاعات ژنتیکی انسانی)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استادیار، بخش حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/aimj.2022.166593چکیده
اطلاعات ژنتیکی انسانی، بهمثابه گنجینه حیات شاهکار خلقت، به حفاظت حداکثری نیاز دارد که ضمن امکان بهرهبرداری در مقاصد علمی و بهبود کیفیت زندگی، حرکت این دادههای بکر و منحصربهفرد را در مسیر توسعه پایدار تضمین کند. در فرایند تقنین مقررات حمایتی، در مقیاس ملی و بینالمللی، به این مطلب توجه شده است؛ اما در عرصه عمل، چندان کفایت و کارآمدی از خود نشان نداده است، بهطوری که زمزمههای دستبردزنی به اطلاعات ژنتیکی انسانی در عصر حاضر، بیش از پیش به گوش میرسد. در این میان، تدوین راهکارهای حقوقی بهمنظور پرکردن خلأهای موجود در اسرع وقت، بهلحاظ صعوبت و اطاله قانونگذاری، گزینهای مردود به نظر میآید. فناوری زنجیره بلوکی (بلاکچین) از بسترهای نوظهوری است که با وجود نوپایی، جای خود را در عرصههای مختلف باز کرده و همچنان در حال کشورگشایی است. بهاجمال، چنین به ذهن میرسد که ظرفیتهای بینظیر این فناوری، میتواند همان حلقه مفقودهای باشد که علم حقوق را در مسیر تنظیم و تعدیل روابط انسانی برای حفاظت از اطلاعات حساس هدایت میکند. ابزار فناوری میتواند در نظارت و صیانت از این اطلاعات کارآمد باشد. بدیهی است که شکلگیری و تحکیم این تعامل دوجانبه، به بسترسازی هوشمندانهای نیاز دارد که جز با شناخت ابعاد این دو عرصه، علم حقوق و علم فناوری، میسر نخواهد بود. بنابراین، نگاشته پیش رو، با بحث از حمایت عملیاتی از منابع ژنتیکی انسانی، وجهه و رویکرد کاربردی خود را عیان میکند. این چهره با طراحی یک نظام حمایتی مختلط (حقوقی و فراحقوقی) در تأمین نظم ساختاری مورد نیاز مسئله پژوهش، به حد اعلای خود میرسد.