تحلیل بوم‌شناختی بزهکاری شهری در اهواز: بررسی رابطه بین عوامل محیطی و اجتماعی محلات با الگوهای جرم

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران

2 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2026.249321.2729
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل بوم‌شناختی بزهکاری شهری در شهر اهواز انجام گرفته و تلاش دارد رابطه میان عوامل محیطی و اجتماعی محلات شهری با میزان و نوع بزهکاری را مورد بررسی قرار دهد. شهر اهواز، به‌عنوان یکی از کلان‌شهرهای جنوبی ایران، در دهه‌های اخیر با گسترش ناموزون کالبدی، رشد سریع جمعیت، مهاجرت، تنوع قومی و افزایش فقر شهری مواجه بوده است؛ عواملی که می‌توانند از منظر نظریه بوم‌شناسی جنایی، نقش مهمی در ایجاد تفاوت‌های مکانی جرم ایفا کنند. جامعه آماری این پژوهش شامل ۲۹۲ نفر از زندانیان شهر اهواز بوده است که از میان آن‌ها اطلاعات مربوط به نوع جرم، محل سکونت و شرایط اجتماعی‌ـ‌اقتصادی استخراج گردید. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای ۶۰‌ سؤالی بر اساس مقیاس لیکرت بوده است که روایی و پایایی آن با شاخص KMO=0.717 و آلفای کرونباخ 0.73 تأیید گردید. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری کای‌اسکوئر، تحلیل واریانس (ANOVA) و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد تفاوت معناداری میان نوع جرم و محل سکونت مشاهده نمی‌شود (p>0.05)، اما یافته‌های توصیفی از تمرکز جرایم خشن در محلات کم‌برخوردار و پرجمعیت حکایت دارد. در سطح نظری، نتایج پژوهش تأیید می‌کند که الگوهای فضایی و اجتماعی شهر اهواز از منظر بوم‌شناسی جنایی قابل تبیین‌اند و فقر، تراکم جمعیت و ضعف انسجام اجتماعی به‌عنوان متغیرهای خطرزا در وقوع جرم نقش دارند.