تحلیـل فراوانی منطقهای ناایستای حداکثر بـــارش 24-ساعته در غرب ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده منابع طبیعی و عضو قطب علمی مدیریت ریسک و بلایای طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
چکیده
در طی قرن گذشته فعالیتهای انسانی و تغییرات اقلیمی ایستایی بسیاری از متغیرهای حدی را دستخوش تغییر قرار دادهاند. لذا استفاده از تکنیکهای آماری تحلیل فراوانی با پیش فرضهای ایستایی دادهها جهت برآورد ریسک وقوع رویدادهای حدی بیش از این ممکن است قابل اطمینان نباشد. در پژوهش حاضر ضمن معرفی تکنیک تحلیل فراوانی منطقهای مبتنی بر روش شاخص سیل ناایستا، ریسک وقوع متغیر حداکثر بارش 24-ساعته به عنوان یک متغیر مولد سیل در زیرحوضههای غرب کشور بررسی شده است. بررسی ناایستایی دادهها نشان داد که از بین 53 ایستگاه مورد مطالعه فقط چهار ایستگاه خرمآباد و پلدختر با یک روند افزایشی و رامهرمز و ایذه با یک روند کاهشی معنیدار دارای ناایستایی هستند. بر اساس نتایج، ایستگاههای مورد مطالعه از لحاظ ریسک وقوع حداکثر بارش 24-ساعته به سه زیرناحیه همگن هیدرولوژیکی تفکیک شدند. نتایج پژوهش نشان داد که منطقه همگن دوم که عمدتاً شامل ایستگاهها در استانهای فارس، بوشهر، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد هستند از ریسک وقوع حداکثر بارشهای 24-ساعته شدیدتری نسبت به سایر مناطق مورد مطالعه برخوردار هستند. همچنین باتوجه به روند افزایشی حداکثر بارشهای 24-ساعته در ایستگاههای پلدختر و خرمآباد مشخص شد که حداکثر بارشهای 24-ساعته برآورد شده با دوره بازگشت 100 سال در این دو ایستگاه در صورت نادیده گرفتن ناایستایی دادهها به ترتیب 13/8 و 10/1 درصد کمتر از مقدار مورد انتظار برآورد خواهند شد.