ارزیابی توسعۀ پایدار شهری با تأکید بر شاخصهای توسعۀ میانافزای شهری (مطالعۀ موردی: مناطق هشتگانۀ شهر اهواز)
نویسندگان
1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
2 عضو هیئت علمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکدة علوم و انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، شهر ری، تهران
doi
10.22059/jhgr.2019.261749.1007744چکیده
رشد روزافزون جمعیت شهری و افزایش مهاجرت به کلانشهرها از یک سو و فقدان برنامهریزیهای کارآمد، از سوی دیگر، علاوه بر افزایش دامنة ساخت و سازها در نقاط پیرامونی شهرها، استفادة بیرویه و ناصحیح از منابع و تخریب اراضی کشاورزی را در پی داشته است. توسعة میانافزا یکی از رویکردهای اصلی در مقابله با پدیدة پراکنش و رشد افقی شهرهاست. یکی از اصلیترین حوزههایی که در توسعة میانافزای شهر به آن توجه میشود زمینهای بایر و بلااستفاده در محدودة شهر است. توجه به ظرفیت بالای زمینهای بایر در شهر میتواند راه ما را در رسیدن به شهری پایدار هموار کند. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی شاخصهای توسعة پایدار شهری با تأکید بر شاخصهای توسعة میانافزای شهری در شهر اهواز در قالب سه بُعد اجتماعی، کالبدی، و فضایی از طریق بررسی 33 شاخص است. روش تحقیق در این مطالعه روش توصیفی- تحلیلی است.همچنین، برایدستیابی به این هدف از ضریب آنتروپی شانون، مدل TOPSIS، و تحلیل خوشهای استفاده شده است. اطلاعات لازمه از طریق مطالعات کتابخانهای و با استفاده از آمار نامة سال 1395 شهر اهواز بهدست آمده است. نتایج حاصل از مدل تاپسیس نشان داد، به لحاظ ظرفیت توسعة میانافزا، با استفاده از شاخصهای منتخب بهترتیب مناطق 5 (589/0) و 1 (416/0) دارای بالاترین ضریب و بیشترین ظرفیت توسعة میانافزای شهری را دارا میباشند. مناطق 2 (024/0) و 7 (145/0) دارای کمترین ظرفیت توسعة میانافزای شهری در شهر اهواز را دارا میباشند. همچنین، مناطق 4 (923/0) و 6 (759/0) به لحاظ وضعیت توسعة پایدار شهری بهترتیب دارای بالاترین ضریب برخورداریاند و مناطق 5 (022/0) و 2 (177/0) نیز دارای کمترین ضریب برخورداریاند. نتایج بررسی وضعیت میزان برخورداری مناطق هشتگانة شهر اهواز به لحاظ شاخصهای منتخب توسعة پایدار شهری متفاوت است؛ بهطوریکه از لحاظ برخورداری از شاخص اجتماعی منطقة4، شاخص خدمات شهری منطقة 1، و شاخص کالبدی منطقة 4 دارای بیشترین میزان برخورداریاند و از نظر میزان عدم برخورداری (محرومیت) از لحاظ شاخص اجتماعی منطقة 5، شاخص کالبدی منطقة7، و از نظر شاخص خدمات شهری منطقة8 بهعنوان محرومترین مناطق از لحاظ برخورداری از شاخصهای منتخب توسعة پایدار شهری مشخص شدند.