نگاشت کنشگران و تحلیل روابط بین آن‌ها در مناقشه آبی بین شهر تهران و حوضه‌های آبریز سدهای تأمین کننده آب شرب آن

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استادیار مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

وجود گروداران متنوع با منافع و اهداف متفاوت، کمیابی و توزیع نامتوازن آب و افزایش تقاضای آن باعث شده است تا مناقشه به یکی از اصلی‌ترین مسائل آبی تبدیل شود. به دلیل برهم‌کنش سیستم‌های آبی با دیگر سیستم‌های انسانی، مواجهه صحیح با مناقشات آبی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اولین مرحله در مواجهه با مناقشه، تحلیل و شناخت آن است. انتقال آب به‌عنوان یک راه‌کار اصلی برای مواجهه با مسأله کمیابی آب شرب تهران، منجر به ایجاد بالقوه مناقشات متعدد در حوضه‌های آبریز مبداء شده است. به دلیل تأثیر مستقیم مناقشات ایجاد‌ شده در تأمین آب شرب تهران، این تحقیق بر آن شد تا زمینه­ مناقشات موجود در حوضه‌های آبریز تأمین‌کننده آب شرب شهر تهران را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد. در این راستا، شناسایی و تحلیل موضوعات، دلایل و گروداران مناقشات آبی و نوع روابط میان گروداران، اهداف اصلی این تحقیق را تشکیل دادند. بر این اساس، مناقشات آبی در حوضه‌های مورد نظر با استفاده از ابزار نگاشت مناقشه براساس چارچوب Conflict and Development Analysis سازمان ملل مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج مطالعات نشان داد به طور کلی مناقشات آبی موجود در حوضه‌های مورد مطالعه در زمینه‌های تخصیص حقابه، توسعه و محیط‌زیست هستند. اصلی‌ترین دلیل ایجاد مناقشه در حوضه‌های مزبور نیز، انتقال آب به شهر تهران بدون درنظر گرفتن ابعاد انسانی و منافع و ملاحظات حوضه‌های مبدأ است. بر این اساس، کنشگران درگیر در این مناقشه به تفکیک هر یک از حوضه­‌های مبدأ مشخص شدند و رابطه مناقشه‌­آمیز یا اتحاد بین این کنشگران در قالب یک نگاشت تحلیلی به نمایش درآمد.