فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش والدین در تربیت اجتماعی فرزندان از منظر آموزه‌های علوی، به تحلیل تربیتی حکمت ۳۸ نهج‌البلاغه پرداخته است. در این حکمت، امام علی (ع) با نگاهی پیشرو و معیارمحور، چهار گروه از افراد را برای پرهیز از معاشرت برمی‌شمارند: احمق، بخیل، فاجر و دروغ‌گو. این تقسیم‌بندی، نه‌تنها هشدار اخلاقی، بلکه نقشه‌ای راهبردی برای والدین در زمینه هدایت اجتماعی فرزندان به‌شمار می‌رود. روش پژوهش کیفی و تحلیلی بوده و با استفاده از منابع تفسیری، حدیثی و روان‌شناسی اجتماعی، تلاش شده است هر معیار از حیث تربیتی و شناختی بررسی و کاربرد آن در سبک فرزندپروری تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که امام علی (ع) به ‌جای معرفی مصادیق مشخص، مجموعه‌ای از ویژگی‌های خطرناک را معرفی می‌کند و از این رهگذر، به والدین می‌آموزد که به فرزندان خود «معیارهای تشخیص دوستی سالم» را بیاموزند، نه آن‌که صرفاً از افراد خاصی برحذر دارند. پژوهش همچنین نشان می‌دهد که این معیارها، با یافته‌های روان‌شناسی تربیتی و اجتماعی هم‌خوانی دارد و ملاک‌هایی چون خودتنظیمی، شناخت پیامد رفتار، اعتمادسازی و انسجام هیجانی، در انتخاب دوست نقشی اساسی دارد. نوآوری اصلی پژوهش، تبیین این گزاره دینی در قالب مدل تربیتی قابل پیاده‌سازی در محیط خانواده و مدرسه است که به جای کنترل بیرونی، بر پرورش قدرت تشخیص اخلاقی در فرزندان تأکید دارد.