فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و اهداف: امروزه از انواع دمنوش‌های گیاهی بر اساس ترکیبات شیمیایی آن‌ها، با اهداف مختلف درمانی و تغذیه‌ای استفاده می‌شود. کنترل کیفی فراورده‌های حاوی گیاهان دارویی حائز اهمیت است.مواد و روش‌ها: در این پژوهش کنترل کمی و کیفی پنج نمونه دمنوش معطر کیسه‌ای بابونه ((Chamomile، رازیانه (Fennel). اسطوخودوس (Lavender)، نعناع (Spearmint) و آویشن ) (Thyme از نظر نوع گیاه، میزان خاکستر، میزان اسانس و ماده مؤثره موجود انجام شد. اسانس به روش تقطیر با آب تهیه و شناسایی ترکیبات عمده موجود در آن به روش آنالیز گاز کروماتوگرافی صورت گرفت. یافته‌ها: در نمونه‌های مورد بررسی به کمک آزمایش خرده نگاری وجود گیاهان دارویی مذکور در دمنوش‌ها اثبات شد. بر اساس آزمایش کروماتوگرافی لایه نازک TLC)) میزان Rf ترکیب عمده‌ی آنتول در اسانس رازیانه، لینالول و لینالیل استات در اسانس اسطوخودوس، تیمول و کارواکرول در اسانس آویشن و کاروون در اسانس نعناع به ترتیب 88/3،0/0، 75/0، 55/0 و 5/0 بود. از گیاه بابونه اسانس حاصل نشد. میزان خاکستر نامحلول در اسید و خاکستر تام برای نمونه رازیانه به ترتیب 1 و 8، اسطوخودوس 5 و 13، بابونه 47/5 و 5/7، نعناع 5/2 و 8 و برای آویشن 1 و 11 درصد بود. در بررسی میزان ماده‌ی مؤثره بر اساس GC، مقدار آنتول 098/0، کاروون 621/0، تیمول 019/0 و لینالول 164/0 گرم بر میلی‌لیتر بود. طبق آزمایش TLC، میزان Rf به دست آمده برای ترکیبات عمده‌ی اسانس، با شاخص‌های استاندارد ذکر شده در منابع مطابقت داشت. میزان خاکستر نامحلول در اسید و خاکستر تام رازیانه، نعناع و بابونه نیز با مقادیر موجود در فارماکوپه‌ی گیاهی ایران مطابقت داشت ولی این مقادیر برای گیاه اسطوخدوس و آویشن تطبیق نداشت.نتیجه‌گیری: انجام آزمایش‌های ادواری روی فرآورده‌های گیاهی پس از ورود به بازار (PMS) برای اطمینان از کیفیت مناسب فرآورده ضروری است و توصیه می‌شود. نتایج این مطالعه می‌تواند به ایجاد پارامترهای کیفیت برای استانداردسازی دمنوش‌های گیاهی در سطح عرضه کمک کند.