اعتبارسنجی و تحلیل دلالی- محتوایی روایتِ «أَکْثَرُ اَلْخَیْرِ فِی اَلنِّسَاءِ»
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن وحدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
doi
10.30479/mfh.2025.22008.2472چکیده
روایت «أَکْثَرُ اَلْخَیْرِ فِی اَلنِّسَاءِ» یکی از احادیث مهم شیعه است که جایگاه حقیقی زنان در آیین اسلام را تبیین میکند. این روایت، دارای مشابهات و تفاسیر متعددی در منابع حدیثی بوده و برداشتهای مختلفی از مفهوم «خیر» و «أکثر الخیر» در آن ارائه شده است. پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع کتابخانهای، به بررسی مفهوم خیر در قرآن و ارتباط آن با نقش زنان پرداخته است. بررسی سندی و دلالی روایت نشان میدهد که با وجود ضعف سندی، مضمون آن مورد تأیید آیات و سایر احادیث اسلامی است. تحلیل قرآنی و حدیثی بیانگر آن است که زنان، از جنبههای گوناگون، نقشی حیاتی در اجتماع و خانواده ایفا میکنند. حفظ نسل، تنظیم امور خانواده، افزایش رزق، بهرهمندی معنوی و نقش تربیتی آنان، مصادیقی از خیر گستردهای است که زنان در زندگی انسانی دارند. نتایج پژوهش نشان میدهد که این روایت، جمعبندی و اجمالی از احادیث متعدد درباره نقش مؤثر زنان در جامعه اسلامی است. برداشت گفتمانی از حدیث، تأکید بر اصلاح نگرش مخاطبان نسبت به منزلت زنان دارد، در حالی که دلالت فراگفتمانی آن، نقش کلیدی زنان در تحقق سعادت دنیوی و اخروی خانواده و اجتماع را برجسته میسازد. پژوهش حاضر، با واکاوی متون حدیثی و تفسیری، تأثیر این روایت را در بازتعریف جایگاه زنان در فرهنگ وحیانی بررسی میکند.
