بررسی قابلیت کاربست داده‏های کاربران توئیتردر ارزیابی اثربخشی (مورد مطالعه: سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران)

نویسندگان

1 استاد روزنامه‎نگاری، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت رسانه، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استادیار، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.

doi
10.22034/aimj.2021.138542
چکیده

از دیرباز، سازمان‏ها به اثربخشی به‏عنوان معیاری از تحقق اهداف ذی‏نفعان توجه داشته‏اند. در عصر کنونی، کلیدی‏ترین ذی‎نفع هر سازمان رسانه‏ای، مخاطب و معیار اثربخشی، میزان رضایت اوست. از این رو، در رسانه‏های بزرگ جهان مدل‏های کارآمدی به‎منظور ارزیابی اثربخشی برنامه‏ها از دیدگاه مخاطب طراحی شده‌اد که در آنها از داده‏های مربوط به شبکه‏های اجتماعی به‏عنوان منبعی مناسب، دقیق و بدون جهت‎گیری از نیازها و انگیزه‏های مخاطبان استفاده می‏شود. هدف این پژوهش، بررسی قابلیت استفاده از داده‎های کاربران شبکه اجتماعی توئیتر فارسی در ارزیابی اثربخشی محتوای برنامه‌های سازمان صداوسیما بوده است. از آنجا که تاکنون برای ارزیابی اثربخشی در سازمان صداوسیما از ابزارهای مصاحبه یا پرسش‎نامه برای جمع‎آوری داده‏ها استفاده شده است و این ابزارها مشکلاتی مانند دروازه‏بانی اطلاعات ارائه‏شده از سوی مخاطبان دارند، در این پژوهش قابلیت کاربست داده‏های توئیتر به‏منظور ارزیابی اثربخشی برنامه‏ها بررسی شد. این پژوهش در دو فاز انجام شده است. در فاز نخست، بر مبنای مصاحبه عمیق با 15 نفر از خبرگان و تحلیل داده‏‎ها به روش تحلیل مضمون الگوی فرایندی مناسب برای ارزیابی اثربخشی محتوای برنامه‏های سازمان شامل پنج مؤلفه اصلی ورودی، فرایند، خروجی، واحد نظارت، واحد پژوهش‎ها و 26 مؤلفه فرعی استخراج شد. در فاز دوم، داده‎های منتشرشده کاربران توئیتر در رابطه با شش مورد از سریال‏های پخش‌شده در بازه نه ماه نخست سال 99 به روش نظارت‏نشده جمع‌‎آوری شد و توسط نرم‎افزارهای رپیدمایندر و ارنج و روش تحلیل محتوا تحلیل شد. بر اساس نتایج، به‎منظور استفاده از داده‏های توئیتر در فرایند ارزیابی اثربخشی می‎توان از هر دو روش تحلیل داده‎ها مبتنی بر محتوا و مبتنی بر ساختار شبکه، استفاده کرد. همچنین در بخش‎های پیش از برنامه‌ریزی محتوایی و در مرحله پیش‌تولید، مرحله توزیع و همچنین در مرحله تحلیل و بازخورد از فرایند ارزیابی اثربخشی، می‏توان از تحلیل داده‏های توئیتر استفاده کرد.