نقش هنجارهای اخلاقی در مدیریت مشارکتی منابع آب محدوده توشن استان گلستان

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

2 عضو هیات علمی گروه پژوهشی مهندسی محیط زیست و پایش آلاینده ها، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند.

doi
چکیده

فهم هنجارهای اخلاقی برای درک بحران آب و داشتن رفتار حفاظت از آب، در جامعه امروزی ضرورت دارد. هدف تحقیق، توسعه تئوری رفتار برنامه‌ریزی­شده و کمّی­سازی مؤلفه­های آن به­منظور ارزیابی هنجارهای اخلاقی حاکم بر مدیریت مشارکتی منابع آب بوده است. در این پژوهش از ابزار پرسشنامه برای جمع­آوری اطلاعات استفاده شد. آمار توصیفی- استنباطی تحقیق با نرم­افزارهای SPSS و SmartPLS و آزمون ویلکاکسون تک­نمونه­ای تحلیل و سپس مؤلفه­های مدل با آزمون فریدمن رتبه­بندی گردید؛ در انتها عدم­قطعیت مؤلفه­های تئوری رفتار برنامه­ریزی­شده­ تکامل ­یافته با تکنیک بوت­استرپ محاسبه گردید. نتایج تحقیق نشان داد افزودن مؤلفه اخلاقی به تئوری برای ارتقای رفتارهای مشارکتی حفاظت از آب دارای اهمیت می­باشد. باتوجه به نمودارهای باکس­پلات و ضرایب مسیر مدل، اکثر پاسخگویان تعهد اخلاقی بالایی به مشارکت در حفاظت از آب دارند که نشان می­دهد آن­ها خود را در قبال منابع آب محلی مسئول می­دانند. همچنین، سطح پذیرش اجتماعی پاسخگویان به گزینه سیاستی بهره­برداری مشارکتی منابع آبی بالاتر از سطح میانی بوده و باند عدم­قطعیت پذیرش اجتماعی برای مؤلفه­های تحقیق حکایت از هماهنگی درون‌سطحی در قبال اتخاذ گزینه سیاستی بهره­برداری مشارکتی آب دارد. نتایج مدل ساختاری نشان می­دهد متغیرهای MTPB به ترتیب 70.1، 75.9، 81 و 79.2 درصد از واریانس رفتارهای مشارکتی حفاظت از آب بهره­برداران شرب توشن، شرب گلند، کشاورزی توشن و کشاورزی گلند را تبیین می­کنند.