ارزیابی عملکرد محصولات شبکه‌بندی بارش با درنظر گرفتن شرایط اقلیمی و توپوگرافی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده عمران، آب و محیط زیست، پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده عمران، آب و محیط زیست، پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانش آموخته دکتری مهندسی منابع آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ایران.

4 دانشجوی دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده عمران، آب و محیط زیست، پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
چکیده

بارش یک جزء اصلی چرخه هیدرولوژیکی هست که دارای تغییرات قابل ملاحظه‌ای در مکان و زمان است. وجود داده‌های گم‌شده در داده‌های بارش اندازه‌گیری شده و توزیع نامناسب نقطه محل‌های اندازه‌گیری بارش سبب به وجود آمدن مشکلات اساسی در پیش‌بینی‌های هیدرولوژیکی می‌گردد و از آنجایی که داده‌های ماهواره‌ای- باران‌سنجی جزء راه‌حل‌های جدید در جهت برآورد داده‌های بارش است، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی عملکرد داده‌های ماهواره‌ای- باران‌سنجی  P-CDR15و CHIRPS12 بــا تفکیک مکانی 0/25 × 0/25)) و در مقیاس روزانه، ماهانه و سالانه در بازه زمانی 1990 تا 2019 با استفاده از 88 ایستگاه سینوپتیک واقع در ایران انجام شد. برآورد بارش سالانه داده‌های مدل شبکه‌بندی شده دارای تخمین فرا برآورد و فرو برآورد در ایستگاه‌ها هستند و بــا تـوجه بــه شاخص‌های ارزیابی عملکرد P-CDR در مناطقی به‌غیراز شمال و شمال غرب ایران نسبت به CHIRPS بهتر است. تخمین بارش ماهانه مجموعه داده‌ P-CDR در همه حوضه‌ها به‌غیراز ارومیه و سرخس دارای خطای کمتر در برآورد بارش ماهانه و بیشترین همبستگی با داده‌های مشاهداتی نسبت به CHIRPS است. برآورد بارش روزانه داده‌های شبکه‌بندی CHIRPS دارای عملکرد بهتر نسبت به P-CDR بخصوص در حوضه خلیج‌فارس و دریای عمان است. همچنین، داده‌های CHIRPS بر اساس شاخص تشخیصیCSI13  دارای عملکرد بهتر در تشخیص روزهای بارانی و غیر بارانی تقریباً در تمام ایستگاه­ها است. طبق نتایج حاصل از تحلیل‌های ارتفاع و بارندگی می‌توان بیان کرد که ارتفاع نیز به‌عنوان عامل مؤثر در عملکرد داده‌های شبکه‌ای بارش هست به گونه‌ای که هر دو مجموعه داده در مناطق مرتفع کوه‌های زاگرس و مناطق شمالی رشته‌کوه البرز قدرت کمتری در برآورد و تشخیص بارش دارد.