فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از بحث‌های مهم امامت، مسأله «علم امام» است که همواره بین متکلمان اسلامی مورد بحث قرار گرفته است؛ و «مفضل‌بن‌عمر» جزو راویان مشهوری است که در الکافی پیرامون علم امام روایاتی نقل نموده که از میان روایات وی، دو روایت در نگاه نخست متعاض به شمار می‌آیند. روایت «... إِنَّ اَلْعِلْمَ اَلَّذِی یحْدُثُ یوْماً بَعْدَ یوْمٍ وَ سَاعَةً بَعْدَ سَاعَةٍ» به ‌صراحت از افزایش علم امام سخن می‌گوید که از طریق ملائکه به امام «تحدیث» می‌شود و روایت «وَ نَحْنُ نُرِیدُ اَلْإِذْنَ عَلَیهِ فَسَمِعْنَاهُ یتَکلَّمُ بِکلاَمٍ لَیسَ بِالْعَرَبِیةِ ...» به گستردگی علم امام به تمام لغات و زبان‌ها دلالت دارد. دانشمندان علم حدیث برای رفع تعارض بین روایات، راه‌حل‌هایی همچون تساقط، توقف و جمع بین روایات را برگزیده‌اند. نویسنده پژوهش حاضر با بررسی و تحلیل متن دو روایت یاد شده، به روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس قضیه معروفه «اَلجَمْعُ مَهْمَا اَمْکنَ اَوْلَی مِن الطرح» سومین راه‌حل، یعنی جمع بین دو روایت را برگزیده و این نتیجه به دست آمد که اختلاف میان این دو روایت، بدوی و ظاهری است با تأمل در موضوع هر یک از این دو روایت آشکار می‌سازد که علم امامان (ع) بالذات نیست بلکه علمی مستفاد و موهوبی است که از طرف خداوند توسط ملائکه مستمراً در موقعیت‌های خاص به ‌صورت علم اجمالی و تفصیلی از آن بهره‌مند می‌شوند.