ارائه مدل اکتشافی ـ تجربی عوامل بازدارنده تحققپذیری طرحهای جامع شهری (مطالعۀ موردی: کلان شهر شیراز)
نویسندگان
1 استاد جهاد دانشگاهی، گروه برنامه ریزی و مدیریت شهری پژوهشگاه علوم انسانی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
3 دانشیار گروه شهرسازی و معماری، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
doi
10.22059/jhgr.2019.286513.1007987چکیده
بهرغم صرف هزینههای کلان برای تهیة طرح جامع شهری، شواهد نشان میدهد این طرح در بسیاری از فضاهای شهری کشور با مشکل و چالش عدم تحققپذیری مواجه است. هدف از پژوهش حاضر، که با روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است، شناسایی عوامل بازدارندة تحققپذیری طرح جامع شهری در کلانشهر شیراز است. جامعة آماری را مدیران و کارشناسان شهری و همچنین استادان دانشگاهی متخصص تشکیل میدهد که از میان آنها 170 نفر نمونة آماری درنظر گرفته شدهاند. ابزار اصلی پژوهش برای جمعآوری دادههای مورد نیاز پرسشنامة محققساخته است و برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزارهای SPSS و Amosاستفاده شده است. نتایج نشان داد پنج عامل شناساییشده مهمترین بازدارندههای تحققپذیری طرح جامع در محدودة مطالعاتیاند که توانستهاند 7/69 درصد از واریانس متغیر وابستة پژوهش را تبیین کنند. عوامل شناسایی و درصد تبیین هر یک بهترتیب اهمیت عبارتاند از: ضعف عوامل مدیریتی (09/20)؛ ضعف فرایند تهیه، تدوین، و تصویب طرح (9/13)؛ بنیان مالی و اقتصادی ضعیف نهادهای متولی (15/13)؛ موانع اداری- قانونی (38/11)؛ و بیاعتنایی به بسترهای مشارکتی(18/11). همچنین، نتایج پژوهش نشان داد مدل تجربی نهایی عوامل بازدارندة تحققپذیری طرح جامع با استفاده از رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری در کلانشهر شیراز از برازش مناسبی برخوردار است و تأییدکنندة مدل اکتشافی شناساییشده است. همچنین، نتایج نشان داد نظارت دقیق علمی بر فرایند تهیه و تصویب و اجرای طرح، ممانعت از دخالت آرایشخصی و دیدگاههای سیاسی در فرایند تهیه، تصویب و اجرای طرح،و درنظرگرفتن مشارکت و همکاری شهروندان در همةمراحل تهیه، تصویب،و اجرای طرح بهترتیب با 145، 138، و 135 مورد تکرار مهمترین راهکارهای عملیاتی برای رفع موانع شناسایی شدهاند.