فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مراتع به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های طبیعی، نقش حیاتی در حفظ تنوع زیستی و تأمین معیشت جوامع محلی ایفا می‌کنند. این مطالعه با هدف شناسایی و تحلیل موانع مدیریت پایدار مراتع در جوامع عشایر قشقایی شهرستان آباده انجام شد. پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و بکارگیری نظریه داده‌بنیاد (رویکرد اشتراوس و کوربین)، اطلاعات پژوهش با استفاده از روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ذینفعان محلی گردآوری شد. روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی و حجم نمونه بر اساس اشباع نظری، معادل ۱۹ نفر تعیین شد. داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و در نهایت، مدل مفهومی موانع مدیریت پایدار مراتع در جوامع عشایری شهرستان آباده استخراج گردید. یافته‌ها نشان داد که موانع اصلی مدیریت پایدار مراتع شامل شرایط علی (فشار فزاینده بر مراتع، مشکلات ساختاری و سیستمی، تخریب محیط زیست)، شرایط زمینه‌ای (محدودیت‌های اکولوژیکی و جغرافیایی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، ضعف زیرساخت‌ها و مدیریت)، عوامل مداخله‌گر (تأثیرات بیرونی، تحولات تکنولوژیکی و اجتماعی، بحران‌ها و نارسایی‌ها، همکاری‌های منطقه‌ای) و راهبردهای بهبود (احیای اکوسیستم مرتعی، توانمندسازی و مشارکت جوامع محلی، حمایت‌های اقتصادی و قانونی، توسعه پایدار و همکاری بین‌المللی) می‌باشد. همچنین، پیامد‌ها شامل بهبود وضعیت اکولوژیکی، رونق اقتصادی و اجتماعی، کاهش فشار و جذب سرمایه، و کاهش آلودگی ارزیابی شدند. نتایج پژوهش بر ضرورت تلفیق دانش بومی با فناوری‌های نوین و تقویت مشارکت عشایر در فرآیند تصمیم‌گیری برای دستیابی به مدیریت پایدار مراتع تأکید دارد. این مطالعه راهکارهای عملی برای بهبود مدیریت مراتع و تضمین پایداری بلندمدت آنها در منطقه ارائه می‌دهد.