اعتبارسنجی عبارت «یَروِی عَنِ الضُّعَفاء» در شخصیت رجالی «احمدبن محمد بن خالد برقی» با تکیه بر کتاب «المحاسن»
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.30479/mfh.2024.20234.2364چکیده
کتاب روایی «المحاسن» احمدبنمحمدبنخالد برقی (متوفی274ق) به عنوان یکی از منابع اصیل در نگارش کتب اربعه اولیه همچون «الکافی» و «من لا یحضره الفقیه» بوده است. نویسنده کتاب با وجود اینکه در بین علمای رجالی از توثیق و وثاقت برخوردار میباشد اما از برخی مشایخ ضعیف، نقل حدیث داشته و درباره وی گفتهاند: «یَروِی عَنِ الضُّعَفاء» که این ویژگی موجب نقد وی و چرایی نقل از ضعفاء شده است. بدینجهت مقاله حاضر به روش توصیفی- تحلیلی درصدد راستیآزمایی عبارت مربوطه درباره احمدبنمحمدبنخالد برقی است و اینکه چگونه شخصی میتواند توثیق شود در حالیکه از مشایخی ضعیف در کتاب «المحاسن» استفاده نموده است. نتایج نشان میدهد که علمای رجالی متقدم و متاخر جز درباره شخصیت «أبوسُمینه» و «عبدالرحمانبنحماد»، در مورد دیگر مشایخ ضعیف اتحاد و هماهنگی ندارند و اعتقاد بهضعف مشایخ کتاب «المحاسن» توسط برخی از علمای متاخر نیز، نقل قول از ابنغضائری و بدون تحلیل است. همچنین علت ضعف برخی از مشایخ بررسیشده از نوع غلو نسبی میباشد. بنابراین میتوان گفت که کاربست عبارت «یَروِی عَنِ الضُّعَفاء» درباره شخصیت رجالی ایشان چندان صحیح نیست. رویکرد برقی در استفاده از روایات مشایخ ضعیف را میتوان به سه صورت دانست: اول اینکه خود احمدبنمحمدبنخالد برقی اعتقادی به ضعف ایشان ندارد؛ دوم اینکه هرچند این مشایخ ضعیف هستند اما احمدبنمحمدبنخالد برقی پس از اعتبارسنجی روایات ایشان، از روایات استفاده نموده و سوم اینکه برقی رویکردی ترکیبی در نقل از این مشایخ داشته است.
