فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تقویر سر امام‌حسین (ع) به عنوان یکی از روایات عاشورایی جسارت به ‌اهل بیت (ع) را مضاعف جلوه داده ‌است. این روایت که در منابع قرن ششم و هفتم یعنی مقتل‌الحسین (ع) خوارزمی و تذکرة الخواص سبط‌بن‌جوزی به ‌عنوان منابعی روایی ـ تاریخی و منقبت‌نگار و البته نه دسته اول گزارش شده، می‌تواند به عنوان یکی از متفرّدات عاشورایی مورد توجه پژوهش‌های عاشورایی قرار گیرد. صحّت‌سنجی این روایت به مثابه نقلی از گزارش‌های تاریخی مسئله تحقیق پیش‌روست. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی به ‌تحلیل این گزارش پرداخته است. مجموع یافته‌‌ها نشان می‌دهد گرچه متفرّدات این دو منبع اندک نیست و در عین حال منابعی دیگر مانند نهایة‌الارب نویری و مرآة‌الجنان یافعی و حتی معاصران از این نقل استقبال کرده‌اند، اما در هر صورت شواهدی برای پذیرش برخی متفرّدات خصوصاً تقویر سر امام حسین (ع) وجود دارد. کتب مذکور جزء منابع متقدم به شمار نمی‌روند، اما یافتن قرائن و شواهدی از گزارش متفرّد آن‌ها می‌تواند قابل تأمل و تحلیل باشد. رسم تقویر در ستیزه‌ها و کشمکش‌ها، وجود اخباری در تقویر رؤوس برخی شخصیت‌ها، اشاره گذرای برخی نویسندگان به تقویر و توجه به ضرب چوب‌دستی در مجلس یزید نشان از رخداد چنین فعل حرمت‌شکن و غم‌بار دارد که میزان فعل جاهلانه و غیراسلامی امویان را برجسته کرده و بر درّنده‌خویی‌شان در تاریخ حکمرانی‌شان می‌افزاید.