بررسی تطبیقی وضعیت همکاری‌های علمی بر اساس شاخص‌های مرکزیت شبکه در مقاله‌های سلب‌‌اعتبارشده کشورهای خاورمیانه

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش;شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علم‌سنجی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22034/aimj.2020.125508
چکیده

پژوهش حاضر، با هدف بررسی تطبیقی وضعیت همکاری‌های علمی، بر اساس شاخص‌های مرکزیت شبکه در مقاله‌های سلب‌اعتبارشده کشورهای خاورمیانه اجرا شد. در این پژوهش، برای ترسیم همکاری‌‌های علمی، از روش‌ تحلیل کتاب‌سنجی و رویکرد علم‌سنجی و فنون مصور‌سازی استفاده شد. در مجموع 537 مدرک مربوط به سال‌های 1975 تا 2020، از پایگاه وب علوم به‌دست آمد. همچنین، برای ترسیم نقشه‌های همکاری و تحلیل‌های پیشرفته شبکه از نرم‌افزارهای Gephi، NodeXL و VOSviewerاستفاده شده است. هر یک از مقاله‌های سلب‌اعتبارشده خاورمیانه را به‌‌طور میانگین چهار نفر نوشته‎اند. بیشترین همکاری بین‌المللی، بین مصر و عربستان سعودی انجام گرفته است. یافته‌ها نشان دادند که به‌طور کلی ایران بیشترین مقدار شاخص‌های مرکزیت شبکه را دارد. در خصوص همکاری دانشگاه‌ها نیز بیشترین تعدد همکاری، بین دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه تهران انجام شده است. به‌‌طور کلی بالاترین تعدد همکاری، مرکزیت بینابینی، مرکزیت نزدیکی و مرکزیت بردار ویژه مربوط به دانشگاه آزاد اسلامی است. کشور ایران در ایجاد ارتباط منفی میان سایر کشور‌ها نقش بالقوه‌ای ایفا کرده است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که بیشترین تعداد آثار سلب‌اعتبارشده از سوی دانشگاه‌های ایرانی، به ‌ویژه دانشگاه‌های دولتی و علوم پزشکی منتشر شده است. از آنجا که همکاری علمی در میان پژوهشگران دارای آثار سلب‌اعتبارشده بسیار قوی بود، می‌توان چنین استنباط کرد که این نوع همکاری به‌عنوان شاخصی برای ارزیابی کمی و کیفی آثار علمی در همه موارد نتیجه مثبتی به دست نمی‌دهد.