بررسی اثرات نامتقارن انرژی‌های تجدیدپذیر و پیچیدگی اقتصادی بر رشد اقتصادی ایران در چارچوب یک مدل NARDL

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاداسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی سیستم‌های اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22054/joer.2025.83642.1246
چکیده

 تحقق رشد اقتصادی پایدار و کاهش وابستگی به منابع فسیلی، از اهداف راهبردی اقتصاد ایران در شرایط کنونی است. پیچیدگی اقتصادی، به‌عنوان شاخصی از میزان فناوری و دانش در تولیدات است و انرژی‌های تجدیدپذیر، ابزاری برای کاهش اثرات زیست‌محیطی و تنوع‌بخشی در سبد انرژی هستند، که هر دو نقش حیاتی در رشد اقتصادی پایدار دارند. این پژوهش، اثرات نامتقارن و غیرخطی این دو متغیر کلیدی را بر رشد اقتصادی ایران طی دوره ۱۳۷۴ تا ۱۴۰۱ با استفاده از مدل خود -رگرسیونی با وقفه‌های توزیعی نامتقارن تحلیل می‌کند. این مدل، امکان بررسی جداگانه تأثیرات مثبت و منفی متغیرها در کوتاه‌مدت و بلندمدت را فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شوک‌های مثبت مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و پیچیدگی اقتصادی اثرات مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی دارد و در مقابل، شوک‌های منفی این متغیرها تأثیر منفی و محدودتری دارد. افزایش در مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و پیچیدگی اقتصادی، رشد اقتصادی را در بلندمدت افزایش می‌دهد و کاهش مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و پیچیدگی اقتصادی رشد اقتصادی را کاهش می‌دهد. همچنین سرمایه و نیروی کار اثر مثبت و انتشار دی‌اکسیدکربن اثر منفی بر رشد اقتصادی دارد. یافته‌ها بر اهمیت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و ارتقای پیچیدگی اقتصادی در ایران تأکید دارد. این دو راهبرد، علاوه بر تقویت رشد اقتصادی، می‌تواند آسیب‌های زیست‌محیطی را کاهش داده و وابستگی کشور به منابع فسیلی را کاهش دهد.