تعیین راهبردهای هیدروپلیتیکی ایران در حوضه آبریز اروند
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیای سیاسی دانشکدة جغرافیای دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhgr.2020.296172.1008070چکیده
ضعف در مدیریت صحیح منابع آبی بهخصوص در حوضههای آبی مشترک بینالمللی، نداشتن دیپلماسی آبی کارآمد، و شیوة نامناسب بهرهبرداری از منابع آبی بینالمللی در قرن 21 به کمبود شدید و افزایش روزافزون نقش و اهمیت آب و منابع آبی در روند زندگی ملتها بهخصوص در منطقة خاورمیانه منجر شده و میتواند زمینهساز بحرانهای فراگیر منطقهای شود. از جمله حوضههای آبی مشترک در منطقة خاورمیانه حوضة اروندرود است که از حساسیت و جایگاه خاص بنا بر موقعیت ژئوپلیتیکی حاکم برخوردار است؛ در دورههای مختلف تاریخی روابط دو کشور همسایة ایران و عراق متأثر از نحوة بهرهبرداری و مالکیت این حوضة آبی بوده است. بنابراین، لزوم اتخاذ استراتژی مناسب در روابط دیپلماتیک ایران با عراق بر سر نحوة مدیریت و بهرهبرداری این حوضة آبی مشترک بسیار مهم است. در همین راستا، در تحقیق پیشرو، با استفاده از نظر خبرگان، به شناسایی عوامل محیطی تأثیرگذار در هیدروپلیتیک اروندرود اقدام شد و با استفاده از تحلیل ماتریس SWOTمشخص شد راهبرد هیدروپلیتیکی ایران در حوضة اروند تهاجمی است و در ادامه اولویتبندی راهبردهای احصاشده حاصل آرای خبرگی با استفاده از تحلیل سلسلهمراتبی AHPانجام گرفت و «تأکید به دولتمردان جهت توجه ویژه و اختصاص بودجة مناسب در راستای ارتقا و توسعة صنایع وابسته، تجهیزات زیربنایی و استراتژیک اقتصادی، هستهای، و نظامی کشور با استفاده از ظرفیتها و توان علمی و فنی و دانشگاهی درون کشور در راستای دستیابی به توازن و برتری نسبی نسبت به عراق» با کسب وزن (412/0) اولویتدارترین و مؤثرترین راهبرد انتخاب شد.