تصحیح نسخخطی و آشنایی با روش علیاکبر غفاری در تصحیح متون حدیثی
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
doi
10.30479/mfh.2023.18744.2255چکیده
پژوهش حاضر به روش توصیفیـ تحلیلی، ابتدا در یک نگاه کلی، مسأله تصحیح نسخ خطی را بررسی میکند و سپس به بیان روش مصحّح علیاکبر غفاری (1383-1303ش) در تصحیح متون حدیثی، همراه با ذکر نمونههایی میپردازد. آشنایی با روش تصحیح یک مصحّح، همزمان با در نظرداشتن روش کلی تصحیح، ضمن اینکه دانش، مهارت، اولویت و علاقه یک مصحّح را آشکار مینماید، زمینهساز پژوهشهای دیگر، در شناسایی تفاوتها و شباهتهای روش مصحّحان است. یافتهها و نتایج تحقیق نشان میدهد، وی دیدگاه آن دسته از مصحّحان که ملاک قرارگرفتن نسخهای در روند تصحیح را صرفا قدمت آن میدانند، نمیپذیرد. از اینرو، روش خود را در تصحیح بر اساس یافتن صحیحترین نسخه،ایهگذاری کرد و یافتن نسخه مجازها را در اولویت قرار داد. در همینراستا، درصدد یافتن نسخههای متعدد از یک متن برآمد و حتی گاهی برای یافتن أصحّ نسخ، به منابع دیگری که از صاحب نسخه برجای مانده بود، نیز مراجعه نمود. علاوه بر این، توجه و مراجعه به مصادر و منابع اصلی مانند قرآنکریم، جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت، تفاسیر، شروح، دیدگاه متخصّصان در زمینه حدیث، رجال، تفسیر، فقه و سایر اهالی فن، ملاکهای دیگری برای یافتن أصح نسخ در نزد غفاری بود. لازم به ذکر است هرچند وی به تصحیح اجتهادی نیز پرداخت، ولی نه در متن اصلی، بلکه در پاورقیها میتوان آنها را یافت که مهمترین دلیلش، رعایت مسائل اخلاقی و شرعی و نیز جلوگیری از هدررفت نسخهها بود.
