ثروت فرهنگی؛ مکملی برای نظریه سرمایه فرهنگی در جوامع متکثر
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گلستان، ایران.
2 دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.
doi
چکیده
مفهوم سرمایه فرهنگی در چند دهه اخیر در جامعه شناسی ایران با اقبال زیادی مواجه شده است. این مفهوم نخستین بار از سوی جامعه شناس فرانسوی، پییر بوردیو مطرح شد و هدف از آن تبیین ناکامیهای دانشآموزان طبقات پایین در مدرسه بود. این مفهوم از زمان طرح تاکنون در حوزههای مختلفی مانند قشربندی و فرهنگ اهمیت زیادی پیدا کرده و تحقیقات تجربی بسیاری راجع به آن انجام شده است؛ در عین حال مفهوم فوق، مخصوصاً از سوی نظریه پردازان نژادی-انتقادی در بوتۀ نقد قرار گرفته است. در این مقاله، ضمن بررسی مفهوم سرمایه فرهنگی، با بررسی متون موجود در این زمینه، به بررسی مهمترین انتقادات مطرح شده از آن و معرفی مدل ثروت-های فرهنگی به عنوان مکمل و جایگزینی برای آن خواهیم پرداخت. هدف غایی مقالۀ حاضر معرفی، بررسی و توضیح اجزاء مدل ثروت فرهنگی است که عبارتند از سرمایه آرمانی، سرمایه خانوادگی، سرمایه اجتماعی، سرمایه زبانی، سرمایه مقاومتی و سرمایه جهت-یابی. ادعای نظری مقالۀ حاضر این است که مفهوم ثروت فرهنگی، از سویی موجب ایجاد نگاهی جدید به اقلیتها و فرودستان خواهد شد و به شناخت و برنامهریزی دربارة مسایل مختلف آنها کمک بسیاری خواهد کرد و از سوی دیگر طرح این مفهوم میتواند به لحاظ تجربی، زمینهساز تحقیقات و مطالعات تجربی بسیاری شود.
