تغییر بانک بذر خاک کران رود با فاصله از رودخانه (رودخانه‌ گیان استان همدان)

نویسندگان

1 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

3 گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

4 گروه علوم زیستی، دانشکده ریاضیات و منابع طبیعی، دانشگاه دنور، آمریکا

doi
10.22059/jrwm.2024.364407.1725
چکیده

مطالعه بانک بذر خاک در یک منطقه با آشکار ساختن ترکیب گیاهی که در حال حاضر در پوشش رو-زمینی حضور ندارند، تصویر جامع‌تری از از تنوع زیستی آن منطقه ارائه می‌دهد. تحقیق حاضر به منظور بررسی پوشش رو-زمینی و بانک بذر نواحی کران رود رودخانه گیان در شهرستان نهاوند، استان همدان انجام شد. پنج سایت نمونه‌برداری در امتداد رودخانه مشخص شد. در هر سایت یک ترانسکت عمود بر جریان رودخانه و در طول هر ترانسکت حداقل 6 پلات 1 متر مربعی (در هر طرف رودخانه سه عدد) مستقر شد. نمونه‌برداری از خاک از دو عمق 5-0 و 10-5 سانتی‌متر در10 نقطه به طور تصادفی از هر پلات انجام گرفت. نمونه خاک‌ها در گلخانه کشت شدند و به محض رویش شناسایی شدند. سپس شاخص های تنوع گونه‌ای برای پوشش رو-زمینی و بانک بذر خاک در هر پلات محاسبه شد. هر یک از فاکتورهای فوق در بازه‌های فاصله‌ای 10-0، 20-10 و 30-20 متری از مرکز رودخانه به روش آنالیز واریانس یکطرفه (ANOVA) مورد مقایسه قرار گرفتند. برای بررسی تشابه ترکیب گونه‌ای پوشش رو-زمینی و بانک بذر خاک نواحی کران‌رود از شاخص سورنسون استفاده شد. نتایج نشان داد که بالاترین تنوع گونه‌ای مربوط به بانک بذر خاک در عمق 0-5 سانتی متر در فاصله 20-10 متری بوده است که دلیل آن غالب بودن گیاهان یکساله Cyperus difformis بود. درصد تشابه پوشش رو-زمینی نواحی کران‌رود و بانک بذر عمق اول و عمق دوم (7-20) درصد که تشابه خیلی پایینی بود که دلیل آن شستشوی بذور توسط جریانات رودخانه و جابه‌جایی بذور توسط چرای دام است. این مطالعه نشان داد احیاء پوشش گیاهی کران رود رودخانه با توجه به بانک بذر خاک امکان پذیر است.