ارزیابی احادیث ثواب الاعمال بر اساس نظریه ی کنش گفتاری
نویسندگان
1 دانشیار گروه حکمت و کلام دانشگاه شهید بهشتی.
2 دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه زنجان
doi
10.30479/mfh.2022.2826چکیده
احادیث فراوانی در کتب روایی شیعه و اهل سنت با مضمون احادیث ثوابالاعمال موجود است. تکرار و تکثر این روایات در این کتب از جمله دلایلی است که نادیده گرفتن احادیث ثواب الاعمال را مشکل میسازد. روش عموم حدیث شناسان در مواجهه با این روایات استفاده از قاعدهی من بلغ بوده که بر اساس آن به رغم ضعف سند، این احادیث با نگرشی مسامحهآمیز مورد پذیرش قرار میگیرند. در حالیکه مطالعه و دقت در مضمون این احادیث، تناقضات آشکار موجود در آنها را پدیدار میکند. در پژوهش حاضر پیشنهاد میشود برای حل مشکل تعارضات، از رویکردهای جدید زبانشناسی و توجه به ظرفیتهای مختلف زبان استفاده شود. در این رویکرد معنا در احادیث ثواب الاعمال میتواند بر اساس دیدگاه کنش گفتاری توجیه شود، بدین صورت که این روایات با ایجاد کنشِ موثر در مخاطب معنادار بوده و در صورتی که نتواند بر اساس نظام فکری و اعتقادی مخاطب کنش موثرِ مدنظر را ایجاد کنند، دارای اختلال معنایی محسوب میشود. مزیت نسبی این راهبرد علاوه بر وسعتبخشی به دامنهی معناداری، آن است که در این روش عبارات بدون اینکه لزوماً از مسیر صدق یا کذب عبور کنند میتوانند مورد سنجش و ارزیابی قرار بگیرند.