بررسی اثرات بازخرید آب توسط بانک آب با استفاده از مدلسازی عامل‌-بنیان

نویسندگان

1 استادیار/ گروه مهندسی عمران، دانشکده عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران: ایمیل: alizadeh@iust.ac.ir

2 استاد/ گروه مهندسی عمران، دانشکده عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران:

3 استادیار / گروه مهندسی عمران، دانشکده عمران، دانشگاه اردکان: ایمیل: mehtiat@ardakan.ac.ir

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب/ دانشکده عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران

doi
چکیده

بانک آب به عنوان ابزاری کارا و موثر برای استفاده پایدار از منابع آبی و تخصیص بهینه منابع آبی بین کاربران در منطقه‌های خشک شناخته می‌شود. بانک‌های آب شرایط داد و ستد قانونی انواع آب سطحی و آب زیرزمینی را فراهم میکنند و با مدیریت مصرف و ذخیره آب امنیت آبی را برای منطقه به ارمغان می‌آورند. در این مقاله یک مدل ترکیبی هیدرولوژیکی و عامل‌بنیان در نرم‌افزار NetLogo به منظور بررسی اثرات هیدرولوژیکی و اقتصادی بازخرید حق‌آبه‌های کشاورزان و ذخیره آنها در آبخوان دشت رفسنجان توسعه داده شده است. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که بازخرید حق‌آبه کشاورزان توسط بانک آب در دشت رفسنجان می‌تواند به تعادل‌بخشی آبخوان کمک کند، ولی برای احیای آبخوان باید با سیاستهای دیگری از جمله کاهش حق-آبه‌ها بر اساس منابع آبی در دسترس ادغام شود. همچنین بر مبنای نتایج می‌توان اظهار نمود که بازخرید حق‌آبه ها توسط بانک آب دارای عملکرد موثر هیدرولوژیکی است به گونه‌ای که انتظار می‌رود با اجرای سیاست بانک آب در منطقه، میانگین افت 80 سانتی‌متر در سال تراز آبخوان به میانگین افت 58 سانتی‌متر در سال کاهش یابد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که عملکرد بانک منجر به بهبود وضعیت اقتصادی در منطقه شده به طوری که خرید حق‌آبه کشاورزان توسط بانک آب سبب افزایش سود خالص کشاورزان به مقدار 6 درصد خواهد شد.