طراحی مدل پارادایمی مدیریت حین بحران و ارائهی راهکارهای پیشگیری: بررسی سازمانهای اسنادی (آرشیوی) کشور
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران
2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد ، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
هدف این پژوهش، ارائه مدل مدیریت بحران برای پیشگیری و مقابله با بحران در سازمانهای اسنادی (آرشیوی) کشور است. روش پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجامشده است. دادهها با استفاده از مصاحبههای نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری گردید. جامعه پژوهش، شامل 20 نفر از متخصصان مدیریت بحران و نیز مدیران مراکز آرشیوی در ایران بودند و از نمونهگیری هدفمند برای انتخاب مصاحبهشوندگان استفاده شد. تحلیل داده در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد. یافتههای مدل پارادایمی حاصله، شامل بخشهای شرایط علی، راهبردها، شرایط مداخلهگر و زمینهای و نیز پیامد حاصل از آنها است. شرایط علی در دو مقوله بحرانهای داخلی، بحران خارجی مانند بحرانهای طبیعی و بحرانهای انسانساخت جای گرفته است. شرایط مداخلهگر و زمینهها از مقولههایی ازجمله عدم آموزش تخصصی کارکنان، عدم وجود شرایط محیطی مناسب و مکانیسمهای مدیریتی (ایجاد انگیزه در کارکنان)؛ محل ساختمان آرشیو؛ استفاده از انواع تجهیزات آرشیوی برای مقابله با آتشسوزی، استفاده از نقشه بحران در حین بحران و مسائل مرتبط با نیروی انسانی تشکیلشده است. برای پیشگیری و مقابله با بحران در آرشیوها، لازم است راهبردهایی چون آموزش نوین تابآوری، آموزش نحوه استفاده اسناد برای کاربران؛ تصمیمگیری در شرایط بحرانی، استانداردسازی ساختمان و تجهیزات (عدم استفاده از اسکلت فولادی در ساختمان آرشیو، استفاده از اسکلت بتون مسلح و نیز استفاده از دیوارها و درها و کفها پوشهای ضد حریق) در ساختمان آرشیو اتخاذ شود. درنهایت پیامد اجرای فرایند مدیریت بحران در آرشیوهای ایران، کاهش و یا از بین رفتن اثرات بحرانهای داخلی و خارجی خواهد شد.
