چالشها و تقابل تامین آب کشاورزی و حقابه محیطزیستی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 استادیار / گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه اراک .
2 استاد / گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
3 استادیار/ گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس،
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد/ منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
یکی از مسائل مهم امروز کشور ایران بحث احیای دریاچه ارومیه میباشد که از سال 1387 شمسی مورد توجه دولت و برنامههای توسعه قرار گرفته است. مسلماً از دلایلی که علیرغم این تلاشها و هزینههای سنگین همچون تشکلیل ستاد احیا، تأثیری چندانی بر وضعیت دریاچه نداشته، تبعات تخصیص آب به دریاچه بر بخش کشاورزی میباشد. بدین منظور این تحقیق در تلاش است بطور کمّی، این تبعات را بر کشاورزی استانهای مرزی دریاچه نشان دهد. بدین منظور یک دوره 50 ساله از جریان طبیعی رودخانههای حوضه در نظر گرفته شده است تا تحت شرایط مختلف هیدرولوژیکی، سه نوع مدیریت آب کشاورزی، تخصیص کامل و یا بخشی از نیاز آب دریاچه این مهم مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد که تأمین حقابه دریاچه به کاهش حدود 20 تا 25 درصدی حقابه بخش زراعت آبی در استانهای آذربایجان غربی و شرقی نیاز دارد. بدیهی است که حصول به چنین کاهش سطحی، تبعات سیاسی و اجتماعی بالایی دارد و این در حالی است که طی سالهای اخیر سطح زیر کشت و تبدیل زراعت به باغ افزایش یافته است. بدین ترتیب توصیه میشود تا ستاد احیا براساس تجربیات جهانی، مطالعات داخلی و تجربیات 5 ساله خود، چشمانداز قابل حصول و خدمات جدیدی برای اکولوژی حوضه و دریاچه تبیین نماید، در غیر این صورت امکان بهرهبرداری بهینه از فرصت زمانی و منابع اعتباری برای احیای دریاچه فراهم نخواهد شد.