مدل‌سازی اثر عوامل محیطی بر تنوع پوشش گیاهی منطقه حفاظت ‌شده البرز مرکزی

نویسندگان

1 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه ارزیابی و مخاطرات محیط‌زیست، پژوهشکده محیط‌زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور، تهران، ایران

3 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jrwm.2023.351879.1688
چکیده

شکل‌های مختلف توسعه کاربری و فعالیت‌های انسانی در مناطق تحت حفاظت، از پیشران‌های اصلی تغییر محسوب می‌شوند که با آثار متعددی بر زیستگاه‌ها، رویشگاه‌ها، تنوع و غنای گونه‌ها همراه است. هدف از این پژوهش مدل‌سازی اثر فعالیت‌های انسان بر تنوع پوشش گیاهی با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی و تعیین میزان اثرگذاری متغیرهای اکولوژیک و انسانی بر آن‌ است. پژوهش حاضر در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی تحت مدیریت استان البرز انجام شده است. جهت دستیابی به هدف مذکور، ابتدا تعداد 101 نمونه قطعه پلات گیاهی و 101 نمونه خاک برداشت و آنالیزهای مربوط به خاک و پوشش گیاهی بر نمونه‌های برداشت شده، انجام شد. در نهایت با استفاده از روش شبکه عصبی پرسپترون چند لایه و با استفاده از 18 متغیر ورودی شامل متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک، متغیرهای فیزیوگرافی و متغیرهای انسانی، اثر فعالیت‌های انسان بر تنوع پوشش گیاهی در محدوده مورد مطالعه مدل‌سازی شد. با توجه به نتایج، مدل با ساختار 1-5-18 با بیش‌ترین مقدار ضریب تبیین در سه دسته داده آموزش، اعتبارسنجی و آزمون معادل 82/0، 81/0 و 68/0 بهترین عملکرد بهینه‌سازی ساختار را نشان می‌دهد. فاصله از جاده‌ها، هدایت الکتریکی و درصد ماده آلی خاک به ترتیب بیش‌ترین تأثیر را بر تنوع پوشش گیاهی در محدوده مورد مطالعه از خود نشان دادند. مدل‌ ارائه شده در این پژوهش به عنوان سیستم‌ پشتیبان تصمیم‌گیری در ارزیابی اثرات فعالیت‌های انسان بر تنوع پوشش گیاهی در مناطق تحت حفاظت کاربرد دارد و امکان پیش‌بینی میزان اثرات مذکور را بر تنوع پوشش گیاهی در این مناطق فراهم می‌کند.