بهینه سازی متغیرهای فرمولاسیون و شرایط فرایند اکستروژن با رویکرد تولید اسنک حجیم غنی‌شده حاوی آرد عناب

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار علوم و صنایع غذایی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند

3 استادیار پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی گروه پژوهشی فراوری مواد غذایی. جهاددانشگاهی مشهد

4 دانشجوی دکتری گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه فردوسی مشهد

5 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22034/fr.2021.33253.1667
چکیده

یکی از مهم‌ترین مشکلات تغذیه‌ای دنیای کنونی، سوء تغذیه ناشی از کمبود پروتئین و فیبر در رژیم غذایی است. با غنی‌سازی محصولات اکسترود شده توسط فیبر می‌توان به تولید محصولی با کالری، چربی و کلسترول کمتر دست یافت. عناب اثرات درمانی گوناگونی مانند کاهش دهندگی قند خون، خواص آنتی‌اکسیدانی، ضد التهاب و اثرات محافظت کبدی دارد. در این پژوهش بر پایه طرح مرکب مرکزی چرخش پذیر ، اثر متغیرهای فرایند اکستروژن شامل سرعت چرخش ماردون (120، 150 و 180 دور بر دقیقه)، آرد عناب (5، 10 و 15 درصد) و رطوبت خوراک ورودی (12، 16 و 20 درصد) بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی (انبساط، تخلخل، جذب آب و چربی) و پذیرش کلی فراورده حجیم شده بر پایه ذرت-گندم (50-50) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد؛ افزودن آرد عناب سبب کاهش نسبت انبساط و تخلخل شد و با افزایش هم‌زمان دو پارامتر سرعت چرخش و آرد عناب به‌واسطه کاهش ویسکوزیته، خصوصیات اسنک بهبود یافته و در نتیجه نسبت انبساط و تخلخل افزایش یافت. بیشترین مقدار پذیرش کلی (33/4) مربوط به نمونه دارای کمترین مقدار آرد عناب و رطوبت و بالاترین سرعت مارپیچ بود. افزودن آرد عناب اثر منفی بر پذیرش کلی نمونه‌ها داشت. با افزودن آرد عناب، به دلیل قند بالای عناب، طی حرارت اکستروژن، فرآیند کارامل شدن انجام شده؛ تغییر رنگ قابل توجه ای در محصول مشاهده، بافت فراورده چسبنده و طعم و مزه سوختگی حاصل می‌گردد. شرایط بهینه تولید محصول اکسترود شده، شامل میزان رطوبت خوراک 19/13 درصد، میزان آرد عناب 30/6 درصد و سرعت چرخش ماردون 2/122 دور بر دقیقه تعیین گردید.