فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محدودیت اصلی استخراج روغن با پرس میزان بالای روغن باقیمانده در کنجاله است. بنابراین اخیراً تکنیک‌هایی از قبیل استخراج با فراصوت و ریز موج در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعه بررسی کاربرد پیش تیمار ریزموج-فراصوت در استخراج روغن از دانه‌های آفتابگردان بود. دانه‌ها در ابتدا تحت تأثیر پیش‌تیمار ریزموج با زمان‌های مختلف فرایند (0 تا 120 ثانیه) و سپس فراصوت با سه سطح زمان مختلف (0 تا 50 دقیقه ) مورد تیمار قرار گرفتند. بعد از اعمال این تیمارها، روغن دانه‌ها با پرس مارپیچی و با سرعت‌های متفاوت (11 تا 57 دور در دقیقه) استخراج شد و روی این روغن‌ها آزمایشاتی در قالب طرح باکس بنکن از قبیل میزان راندمان استخراج روغن، ضریب شکست، شاخص رنگ، اسیدیته و ترکیبات فنولی کل صورت گرفت. با افزایش زمان ریزموج و فراصوت راندمان استخراج روغن افزایش یافت هرچند در زمان‌های بالای فراصوت و یا ریزموج با افزایش این دو پارامتر مقداری راندمان استخراج روغن کاهش یافت ولی با افزایش سرعت دورانی پرس میزان راندمان استخراج کاهش یافت. با افزایش زمان ریزموج و فراصوت و همچنین سرعت دورانی پرس میزان شاخص رنگ و اسیدیته افزایش یافت. تمامی متغیرهای آزمایش بر ضریب شکست روغن‌ها بی‌تأثیر بودند و میزان آن برای تمامی نمونه‌های اندازه‌گیری شده برابر 0471/1 بود. با افزایش زمان ریزموج و فراصوت فنول کل روغن‌ها ابتدا افزایش و سپس کاهش یافت. بهینه‌سازی فرایند نیز نشان داد که اگر زمان ریزموج 71/33 ثانیه، زمان فراصوت 37/28 دقیقه و سرعت دورانی پرس مارپیچی 11 دور در دقیقه باشد منجر به رسیدن به مطلوبیت 851/0 خواهد شد.