فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه مطالعاتی: یکی از روشهای جلوگیری از اکسیداسیون روغنها استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها است. استفاده از گیاهان دارویی و ترکیبات موثره آنها به عنوان آنتـی‌اکـسیدانهای طبیعی امروزه مورد توجه محققین قرار گرفته است. شاه اسپرغم متعلق به تیرهAsteraseae است. در این مطالعه به جداسازی ترکیبات موجود در اسانس و عصاره‌های گیاه و تعیین ترکیبات و تاثیر آنها در جلوگیری از اکسیداسیون روغن آفتابگردان پرداخته شده است. روش کار: سرشاخه‌های گلدار جمع‌آوری و خشک گردید. اسانس به روش تقطیر با آب استخراج و عصاره هابا روش خیساندن تهیه شد. سنجش میزان فنل، فلاونوئید و ترپنوئید عصاره‌ها انجام شد. اجزای اسانس با GC-MS تعیین گردید. اثـر عـصاره‌هـا در به تأخیر انداختن فساد اکسیداتیو در روغن آفتـابگردان تـصفیه شـده از طریـق اندازه گیری عدد پراکسید، عدد باربیتوریک اسید و زمان مقاومت به اکسیداسیون نمونه‌ها تعیین شد. نتایج: عصاره متانولی از بیشترین میزان فلاونوئید و فنل کل عصاره کلروفرمی از بیشترین مقدار ترپنوئید برخوردار بود. ترکیبات مهم شناسایی شده در اسانس 1و8-سینول، بتا توجون، سیکلوپنتانول، سیکلوهگزن و بتا بیزابولین بود. در بررسـی خاصـیت آنتی‌اکسیدانی عصاره و اسانس شاه اسپرغم در روغن آفتابگردان، با افزایش غلظت اثر آنتی اکـسیدانی آنهـا بیـشتر شـد. نتایج حاصل از بررسی پایداری اکسایشی روغن حاوی غلظت‌های مختلف عصاره و اسانس نشان داد که غلظت ppm 1000 عصاره متانولی و اسانس با غلظت 800 ppm نسبت به غلظت‌های دیگر و نمونه شاهد در پایداری اکسایشی روغن آفتابگردان مؤثرتر عمل نموده و آنتی‌اکسیدان سنتزی BHT در غلظت 200 ppm نیز تأثیر بیشتری داشتند. نتیجه گیری نهایی: با مقایسه عصارها می توان نتیجه گرفت که متانول بهترین حلال جهت استخراج فنل و فلاونوئید است. از طرفی با توجه به وجود ترکیبات موثر در اسانس این گیاه، می توان از آن بعنوان آنتی اکسیدان استفاده کرد. عصاره متانولی و اسانس با اثر ضد رادیکالی بسیار خوب می توانند جایگزین BHT در روغن آفتابگردان شوند.