ارتباط سوء مصرف مواد مادران و شاخص‌های بالینی حین تولد نوزادان: یک مطالعه مقطعی

نویسندگان

1 کارشناس مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

2 مربی گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

3 استادیار گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

5 دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.22038/ijogi.2025.83638.6244
چکیده

مقدمه: سوء مصرف مواد در دوران بارداری، به یک مسئله مهم بهداشتی تبدیل شده است که خطری بالقوه برای سلامت جسمی و روانی مادران و نوزادان محسوب می‌شود. با توجه به شیوع روزافزون سوء مصرف مواد مادر و اهمیت شاخص‌های بالینی حین تولد نوزاد، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط سوء مصرف مواد مادران با شاخص‌های بالینی حین تولد نوزادان انجام شد. روش‌کار: در این مطالعه توصیفی تحلیلی، اطلاعات 276 مادر مراجعه کننده به زایشگاه­های بیرجند در سال 1402 بر اساس چک‌لیست و پرسشنامه استخراج و در دو گروه مادران باردار سالم و مادران باردار دارای سوء مصرف مواد قرار داده شد. شاخص‌های بالینی نوزاد در حین تولد با استفاده از چک‌لیست و اطلاعات دموگرافیک مادر توسط پرسشنامه پژوهشگر ساخته گردآوری شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS (نسخه 26) و آزمون‌های آماری ‌یو من‌‌ویتنی و کای ‌اسکوئر انجام شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته­ها: در این مطالعه 92 نفر (7/65%) از مادران سالم و 73 نفر (7/53%) از مادران دارای سابقه سوء مصرف مواد، زایمان طبیعی داشتند. سن مادران (001/0>p) و ضربان قلب نوزاد حین تولد (010/0=p) در گروه دارای سوء مصرف مواد بالاتر بود، اما دور سر نوزاد (001/0>p)، وزن نوزاد در هنگام تولد (001/0>p) و سن بارداری در گروه مادران سالم بالاتر بود (006/0=p). نمره آپگار در دقیقه اول و پنجم تفاوت آماری معناداری بین دو گروه مادران سالم و مادران دارای سابقه سوء مصرف مواد نشان نداد (05/0<p). نتیجه گیری: سوء مصرف مواد در مادران باردار با افزایش زایمان زودرس و کاهش دور سر نوزاد، وزن هنگام تولد نوزاد و سن بارداری مادر ارتباط دارد. شناسایی به‌موقع مادران در معرض خطر سوء مصرف مواد و مشاوره آنها، از تحمیل هزینه ­های بهداشتی به سیستم بهداشت و درمان و پیامدهای بهداشتی نامناسبی که نوزاد تازه متولد شده را تهدید می­ کند، می‌کاهد.