الویت‌بندی عوامل موثر و پهنه‌بندی حساسیت نسبت به رخداد زمین‌لغزش با استفاده از مدل‌های حداکثر آنتروپی و دمپسترشفر در حوضه دوآب‌صمصامی چهارمحال و بختیاری

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکده‌ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jrwm.2022.324882.1592
چکیده

هدف این پژوهش الویت‏بندی عوامل موثر، پهنه‏بندی و ارزیابی حساسیت نسبت به رخداد زمین‏لغزش با استفاده از روش‏‏های احتمالاتی دومتغیره حداکثر آنتروپی و دمپسترشفر در حوزه آبخیز دوآب صمصامی استان چهارمحال و بختیاری می‏باشد. بدین‏منظور پس از شناسایی، تهیه و آماده‌سازی نقشه 15عامل موثر بر رخداد زمین‏لغزش به عنوان متغیرهای مستقل و نقشه پراکنش زمین‏لغزش به‏عنوان متغیر وابسته با استفاده از شاخص نسبت فراوانی (FR) و نقشه پراکنش زمین‏لغزش‏ها در محیط ArcGIS®10.8 اقدام به وزن‏دهی یا کمی کردن آنها گردید. داده‏های پراکنش زمین‏لغزش به دو دسته داده آموزشی و آزمایشی با نسبت 70 و 30 درصد به‏ترتیب به منظور اجرا و اعتبارسنجی بصورت تصادفی تقسیم شدند. با استفاده از 15 عامل موثر و نقشه پراکنش زمین‏لغزش‏ها مدل‏های حداکثر آنتروپی و دمپسترشفر اجرا و نقشه‏های پهنه‏بندی حساسیت نسبت به رخداد زمین‏لغزش تهیه و هر کدام به پنج رده حساسیت از خیلی‏کم تا خیلی‏زیاد تقسیم شدند. ارزیابی دقت طبقه‏بندی‏ و اعتبارسنجی مدل‏ها به ترتیب از نمودار شاخص‏های نسبت فراوانی-سطح سلول هسته (FR&SCAI) و سطح زیر منحنی ویژگی عملکرد گیرنده (AUC-ROC) استفاده گردید. با توجه به نتایج اجرای مدل‏ حداکثر آنتروپی، عوامل بارش سالیانه، سنگ‏شناسی، فاصله از جاده و آبراهه، به ترتیب بیشترین اهمیت را در رخداد زمین‏لغزش‏ها دارند. در هر دو مدل، بیش از 50 درصد زمین‏لغزش‏ها در رده‏های حساسیت زیاد و خیلی‏زیاد رخ داده‏اند. نهایتاً نتایج اعتبارسنجی مدل‏ها نشان داد مدل دمپسترشفر با شاخص AUC-ROC معادل 95/0 و دقت طبقه‏بندی با شاخص FR&SCAI بالاتر، کارآمدی و مطلوبیت بیشتری برای پهنه‎‏بندی، مدل‏سازی و پیش‏بینی رخداد زمین‏لغزش‏ها در منطقه مورد مطالعه دارا می‏باشد.