تحلیل روند مشخصه‌های بارش سالانه و فصلی در ناحیه رویشی هیرکانی

نویسندگان

1 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 داﻧﺸﺠﻮی کارشناسی ارشد ﺟﻨﮕﻞﺷﻨﺎﺳﯽ و اﮐﻮﻟﻮژی ﺟﻨﮕﻞ، ﮔﺮوه ﺟﻨﮕﻞداری و اﻗﺘﺼﺎد ﺟﻨﮕﻞ، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ، داﻧﺸﮕﺎه تهران

3 داﻧﺸﺠﻮی کارشناسی ارشد ﺟﻨﮕﻞﺷﻨﺎﺳﯽ و اﮐﻮﻟﻮژی ﺟﻨﮕﻞ، ﮔﺮوه ﺟﻨﮕﻞداری و اﻗﺘﺼﺎد ﺟﻨﮕﻞ، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ، داﻧﺸﮕﺎه تهران

4 داﻧﺸﺠﻮی دﮐﺘﺮای علوم زیستی جنگل، ﮔﺮوه ﺟﻨﮕﻞداری و اﻗﺘﺼﺎد ﺟﻨﮕﻞ، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان

doi
10.22059/jrwm.2021.331351.1617
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل روند مشخصه‌های بارش ناحیه رویشی هیرکانی طی دوره سی و سه ساله (2019-1987 یا 1398-1366شمسی) انجام شد. بارش سالانه، فصلی و نیز در دوره‌های یازده ساله (اول (1997-1987)، دوم (2008-1997) و سوم (2019-2008))، هشت ایستگاه هواشناسی همدیدبانی آستارا، رشت، انزلی، رامسر، نوشهر، بابلسر، قائم‌شهر و گرگان تجزیه تحلیل شدند. آزمون ناپارامتری من‌کندال، جهت بررسی روند بارش استفاده شد. در ناحیه هیرکانی، میانگین بارش سالیانه، 1143 میلی-متر، بیشترین در انزلی (1694 میلی‌متر) و کمترین در گرگان (529 میلی‌متر) ثبت شد. آزمون من‌کندال، روند بارش سالیانه را در ایستگاه‌ها و در کل ناحیه رویشی، معنی‌دار نشان نداد (مقدار آماره من کندال: 32/0). بارش در دوره‌های یازده ساله نیز تفاوت ناچیزی داشت (1140 میلی‌متر در دوره اول در مقابل 1146 و 1142 میلی‌متر برای دوره‌های دوم و سوم). بارش و تعداد رخداد سالیانه، همبستگی مثبت و معنی‌داری را در کلیه ایستگاه‌ها نشان دادند (میانگین ضریب همبستگی در ایستگاه‌ها: 58/0). میانگین تعداد رخدادهای بارش سالیانه، 118 رخداد با میانگین اندازه 5/9 میلی‌متر ثبت شد. اندازه رخداد بارش در دوره‌ اخیر، حدود 5/0 میلی‌متر (5 درصد) افزایش نشان داد. در ناحیه هیرکانی، 21 درصد از مقدار بارش سالیانه در طبقه <10 میلی‌متر و 31 درصد، در طبقه >40 میلی‌متر ثبت شد. 34 درصد از بارش سالیانه (383 میلی‌متر) در نیمه اول سال و بیشترین بارش فصلی در پاییز (43 درصد از بارش سالیانه) رخ داد. جوامع گیاهی، اکوسیستم‌های جنگلی و نیز فعالیت‌های کشاورزی در ناحیه رویشی هیرکانی، بشدت متاثر از تغییرات بارش هستند.