طرح واره های تصوری فضایل و رذایل اخلاق اجتماعی در مرویات نبوی با رویکرد معنیشناسی شناختی
نویسندگان
1 استاد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا (س)، تهران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا (س)، تهران
doi
10.30479/mfh.1398.1821چکیده
زبانشناسان شناختی معتقدند اهمیّت طرحوارههای تصوّری به عنوان بخشی از ساز و کارهای زبان و تفکّر این است که آنها به عنوان مفاهیم جسمیّت یافتهی ابتدایی میتوانندبه شکلی نظاممند، ساختار مفاهیم پیچیدهتر را فراهم آورند. روایات نبوی،جهت تبیین فضایل و رذایل اخلاق اجتماعی و پیامد ناشی از آنها، با استفاده ازطرحوارههای تصوری، مفاهیم انتزاعی را در سطح فهم همگان به ویژه اعراب صدر اسلام تنزّل بخشیده و معنویّات را به قلمرو محسوسات درآورده است. غایت جستار حاضر، بررسی بازنمودِ طرحوارههای تصوری در پیکرهی مرویات نبوی (فضایل و رذایل اخلاق اجتماعی) بر مبنای مدل «طرحوارههای تصوّری ایوانز و گرین» در چهارچوب معنیشناسی شناختی است. بدین منظور با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی طرحوارهها در روایات نبوی پرداخته شده است. شواهد نشان میدهد، طرحوارههای نیرو، مهارشدگی، همسانی، حرکتی، فضا، اتّحاد، تعادل، موجودیّت در بافت متنی احادیث یافت شده است وحضرت (ص) از طریق چنین طرحوارههایی، مفاهیم مجردِ فضایل و رذایل اخلاق اجتماعی را در قالب پیامد ناشی از آنها و راه درمانشان بیان نموده است.