بازشناسی مانایی مفاهیم نماد، در شکل‌گیری ماهیت کالبد معماری اصیل سنتی ایران و تأثیرات آن بر معماری معاصر

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.

2 استادیار، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی ،دامغان، ایران.

3 استادیار، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2024.369034.3957
چکیده

گرایش به نماد و نشانه‌ها‌ در‌ معماری سنتی، معماری معاصر و حتی معماری مدرن همواره مورد توجه خاص بوده است از زمان غارنشینی بشر و بررسی آثار انسان‌های اولیه به دلایل فنی و کارکردی نمادها و نقاشی‌های بر روی دیوارهای غارها انجام شده‌اند. در طی تکامل بشر و با روی کار آمدن مکاتب، ادیان و فرهنگ‌ها این روند در طول تاریخ ادامه پیدا کرد و در جامعه‌ی امروز دیگر کمتر بستری را می‌توان یافت که در آن نشانی از نماد و نشانه نباشد. به ویژه این امر در معماری معاصر بسیار مشهود است. این پژوهش با هدف بازشناسی مانایی مفاهیم نماد، در شکل‌گیری ماهیت کالبد معماری اصیل سنتی ایران و تأثیرات آن بر معماری معاصر انجام شد. شیوه پژوهش به روش توصیفی، میدانی با استفاده از اسناد کتابخانه‌ای و پیمایشی استخراج و نقش نمادها در معماری معاصر مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش کارشناسان و اساتید دانشگاه می‌باشد. با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق‌ ساخته داده‌های تحقیق از حدود 250 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده جمع‌آوری شد با استفاده از نرم‌افزار spss ‌و با بهره‌گیری از آزمون رگرسیون خطی تاثیر ابعاد نمادها در معماری معاصر مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد که اشکال هندسی، رنگ‌ها، نقوش گیاهی، اسلیمی و ختایی، نقوش حیوانی و ارکان آتش، باد، آب و خاک نماد ارکان چهار وضعیت بنیادی ماده بر شکل‌گیری معماری معاصر اثر مبتنی دارند. از نتایج حاصل از این تحقیق می‌توان جهت خلق فضاهای با هویت ایرانی اسلامی بهره جست.