اولویت‌بندی سناریوها در مدل مکان‌یابی مناطق مستعد تغذیه مصنوعی آبخوان جهت پخش سیلاب، مبتنی بر فرآیند تحلیل شبکه‌ای ANP (مطالعه موردی: آبخوان دشت خوی)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران - مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه مهندسی عمران، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

2 استادیار گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
چکیده

با بهره‌گیری از روش تحلیل شبکه‌ای (ANP)، مدل تصمیم‌ساز جهت تسهیل اولویت‌بندی سناریوهای تغذیه مصنوعی-پخش سیلاب، تهیه گردید و به‌عنوان مطالعه موردی، نتایج مدل در دشت خوی (دارای محدودیت برداشت منابع آب زیرزمینی)، بررسی شدند. تعداد شش سناریو در مرحله اول تحقیق براساس 16 معیار فنی و روی‌هم‌گذاری لایه‌های GIS پیشنهاد گردیدند. در مرحله دوم، افزون بر معیارهای فوق، کلیه پارامترهای مؤثر در چهار خوشه فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی طبقه‌بندی شدند و پس از تعیین ارتباطات موجود در شبکه تصمیم‌سازی مطابق با روش دیمتل، از نرم‌افزار SuperDecisions، استفاده شد. براساس نتایج رتبه‌بندی ANP، سناریوی شماره سه واقع در شمال‌غربی منطقه مورد مطالعه با وزن نرمال 0.175 به‌عنوان برترین سناریو معرفی شد. این سناریو در مرحله اول تحقیق نیز که اولویت‌بندی در آن براساس روش AHP صورت گرفته بود، در رتبه اول قرار می‌گیرد ولی اولویت سایر سناریوها در دو روش باهم متفاوت است. تأثیرگذاری عوامل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی و همچنین محدودیت ارتباطات داخلی در مدل AHP، عامل اصلی تفاوت در نتایج بوده است. تحلیل شبکه‌ای بدلیل در نظر گرفتن عواملی غیر از مسائل فنی، نسبت به روش AHP قابلیت بیشتری داشته و می‌توان مساﺋﻞ پیچیده همچون گزینش مناطق مستعد را با استفاده از آن با دقت بالایی تحلیل نمود.