واسنجی مدل SWMM در حوضۀ آبخیز شمال شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب‌، گرایش سازه‌های آبی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22059/jrwm.2020.298685.1471
چکیده

براساس معیارهای شهری و مدیریت کلان شهرها، یکی از مسائل مهم، کنترل رواناب­های سطحی و هدایت آن­ها به سمت کانال­های زهکشی می­باشد. به این منظور و برای اطلاع از عکس­العمل حوضه­های آبخیز شهری و شبیه­سازی پدیدۀ بارش-رواناب در این حوضه­ها، از مدل­های نرم­افزاری استفاده می­شود. از این رو با توجه به اطلاعات کم بارش و رواناب، در حوضه­های شهری، معمولاً این مدل­ها بدون واسنجی و یا با واسنجی­های غیر واقعی به­کار گرفته می­شوند که باعث می­شود که نتایج از واقعیت دور باشد. در این تحقیق با استفاد از داده­های واقعی ایستگاه هواشناسی شمال تهران و ایستگاه هیدرومتری مقصودبیک (رزگنده)، نرم­افزارSWMM  مورد واسنجی و صحت­سنجی قرار گرفت و پارامترهای ورودی به مدل، به­دست آمدند. برای کالیبراسیون این مدل از سه رویداد بارندگی برای واسنجی مدل و از دو رویداد برای صحت­سنجی آن استفاده شد. براساس اطلاعات به­دست آمده از مقادیری شبیه­سازی و مشاهداتی این رویداد­های بارندگی، دبی بیشینه، حجم رواناب خروجی و زمان اوج سیلاب مورد مقایسه قرار گرفت. میزان RMSE برای هیدروگراف خروجی از حوضۀ زرگنده برای وقایع اول تا پنجم به ترتیب 05/0، 22/0، 4/0، 37/0 و 16/0 و ضریب NSC برابر با 91/0، 94/0، 93/0، 9/0 و 94/0 به­دست آمد. همچنین میزان درصد اختلاف دبی بیشینۀ سیلاب، مدل­سازی و مشاهداتی برای وقایع اول تا پنجم به ترتیب 33/7، 69/9، 8/5، 6/5، 93/9 و برای حجم رواناب این درصد اختلاف به ترتیب 82/8- ، 08/3- ، 8/8، 43/19- و11/5 به­دست آمد. با توجه به این نتایج، عملکرد مدل SWMM در شبیه­سازی رواناب های ناشی از بارندگی در این منطقه قابل قبول بوده و می­تواند به جهت مدیریت و کنترل رواناب­های شهری مورد استفاده قرار گیرد.