نقشه‌برداری رقومی پایداری خاکدانه‌ها و تأثیر عملیات حفاظت خاک روی آن‏ها در منطقۀ چاه‌ماری بهبهان

نویسندگان

1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی خاک، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

3 استادیار دانشکدۀ محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان، ایران.

4 کارشناس ارشد ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خوزستان، اهواز، ایران.

doi
10.22059/jrwm.2020.301998.1499
چکیده

یکی از روش­های مناسب جهت بررسی تأثیر عملیات حفاظت خاک و مدل‏سازی فرسایش آبی خاک، بررسی پایداری خاکدانه­ها و تغییرات مکانی آن است. تحقیق حاضر با هدف مدل‏سازی پایداری خاکدانه­ها و تغییرات مکانی آن‏ها در یک منطقه تحت عملیات درخت­کاری و کنتورفارو و منطقه­ای مشابه و مجاور آن به عنوان منطقۀ شاهد در منطقۀ چاه­ماری بهبهان در استان خوزستان انجام شد. تعداد 150 نمونه خاک از عمق 0تا 5 سانتی­متری برداشته شد و میانگین وزنی قطر خاکدانه­ها (MWD) به روش الک خشک (MWDd) و الک تر (MWDw) تعیین گردید. برای تهیۀ نقشۀ توزیع مکانی MWD از تکنیک­های نقشه­برداری رقومی‏خاک (DSM) استفاده گردید. برای‏این منظور، متغیرهای محیطی دارای ارتباط با MWD از تصویر سنجندۀ لندست 8 و مدل رقومی ‏ارتفاع (DEM) استخراج و به منظور برقراری ارتباط بین ‏این متغیرها و MWD از مدل­های شبکه‏های عصبی مصنوعی (ANN) و درخت رگرسیون (RT) استفاده گردید. نتایج نشان داد اقدامات کنترلی انجام شده در منطقه روی MWDd تأثیر معنی­دار ولی روی MWDw تأثیر معنی­داری نداشت. آنالیز همبستگی نشان داد بین پارامترهای استخراج شده از DEM با MWDw همبستگی معنی­داری وجود نداشت ولی بین برخی پارامترهای استخراج شده از DEM با MWDd همبستگی معنی­داری وجود داشت. همچنین همبستگی MWDd و MWDw با اکثر پارامترهای تصویر ماهواره­ای معنی­دار بود. کارآیی مدل­های ANN و RT در تخمین MWDw نسبتاً بالا و تا حدودی مشابه ولی در تخمین MWDd کارآیی ANN بالاتر از RT بود. به طور کلی نتایج نشان داد روش­های نقشه­برداری رقومی ‏رویکردی مناسب برای تخمین و پهنه­بندی MWD می­باشند.