همکاری‏ های ژئواکونومیکی و رقابت‏ های ژئوپلیتیکی چین و امریکا در منطقه آسیا- پاسیفیک در قرن بیست‏ ویکم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhgr.2020.271914.1007832
چکیده

این پژوهش به‏دنبال بررسی کارکرد ژئواکونومیکی و ژئوپلیتیکی دو بازیگر جهانی امریکا و چین در منطقة آسیا- پاسیفیک است. چین، به‏عنوان بزرگ‏ترین قدرت اقتصادی و نظامی منطقة پاسیفیک و تا یک دهة آینده به‏عنوان یکی از دو قدرت بزرگ جهانی، و امریکا امروز، به‏عنوان تنها ابرقدرت جهان، عضو غربی منطقة پاسیفیک و دارای منافع فراوان و شرکای اقتصادی و نظامی در این منطقه است. این دو کشور با دو مدل همکاری و رقابت در منطقة پاسیفیک در برابر یکدیگر در حال نقش‏آفرینی‏اند. با افزایش مداوم قدرت اقتصادی، فناوری، و نظامی چین، نگرانی امریکا از این کشور نیز رو به فزونی است. از یکسو، امریکا نمی‏تواند از ظرفیت بزرگ ژئواکونومیکی چین برای اقتصاد پویای خود بهره نبرد و از سوی دیگر قدرت اقتصادی و نظامی به‏سرعت رو به رشد چین و اختلافات ژئواکونومیکی، ارضی، مرزی، و امنیتی که چین با همسایگان پاسیفیک خود دارد بهانة مداخله و نظارت امریکا در منطقه را فراهم می‏کند. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد ظرفیت بزرگ ژئواکونومیکی چین و منافع سرشاری که اقتصاد و بازار رو به رشد چین و قدرت نقش‏آفرینی این کشور در عرصة جهانی نصیب امریکا خواهد کرد، چشم‏انداز همکاری ژئواکونومیکی بین دو کشور بیش از رقابت‏های ژئوپلیتیکی در این قرن خواهد بود، اگرچه امریکا از سود نظامی رقابت‏های ژئوپلیتیکی منطقة پاسیفیک نیز دست نخواهد کشیدو با افزایش قدرت اقتصادی و نظامی و نفوذ جهانی چین و پیشی‏گرفتن بر امریکا در این قرن، دو کشور سازش و همکاری را بر ستیز ترجیح خواهند داد.