تحلیل الگوی ساختاری سرمایۀ اجتماعی درون‌گروهی بهره‌برداران منابع آب (منطقۀ مورد مطالعه: حوزۀ آبخیز پایین دست سد درودزن فارس)

نویسندگان

1 استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استادیار دانشکدۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jrwm.2017.234661.1135
چکیده

از چندین دهۀ گذشته مطالعۀ ابعاد انسانی در مدیریت منابع طبیعی از جمله منابع آب با رشد همراه بوده است. لذا جهت دستیابی به پایداری اکولوژیکی و انسانی در زمینۀ منابع آب، نیازمند برنامه­ریزی و سیاست­گذاری در راستای مدیریت پایدار منابع آب می­باشیم. مدیریت عرصه­های طبیعی به دلیل درگیر بودن مؤلفه­های انسانی و طبیعی اساساً امری پیچیده و دشوار است و برای مدیریت مؤثر منابع آب، مشارکت و همکاری میان ذینفعان یکی از نیازهای اساسی است. براین اساس، به تحلیل شبکۀ اجتماعی، به منزلۀ یک رویکرد، در تحلیل روابط ذی­نفعان محلی به منظور مدیریت پایدار منابع آب توجه شده است. هدف از این پژوهش، پایش اجتماعی شبکة ذی­نفعان محلی منابع آب در پایین دست حوزۀ آبخیز سد درودزن با استفاده از تحلیل شبکۀ اجتماعی است. این کار بر اساس تحلیل پیوندهای اعتماد و مشارکت و با استفاده از شاخص­های کمّی و ریاضی سطح کلان شبکه صورت گرفته است. براساس نتایج، میزان تراکم در بین ذینفعان محلی منابع آب در پیوند اعتماد و مشارکت در روستای کوه­سبز و کره­تاوی به ترتیب 8/68 و 2/66 درصد و 1/60 و 55 درصد و میزان شاخص دوسویگی پیوندها در بین بهره­برداران منابع آب این دو روستا به ترتیب، 1/71 درصد و 2/60 درصد و در حد مناسبی می­باشد. با توجه به شاخص­های محاسبه شده در این تحقیق، نیاز است سرمایۀ اجتماعی درون­گروهی تقویت گردد تا در مواقع بحرانی برای حل مشکلات از سرمایۀ اجتماعی به منزلۀ اصلی­ترین منبع حل مشکلات و اصلاح فرآیندهای موجود سود برد و مدیریت پایدار منابع آب در منطقه محقق شود.