وندافزایی تصریفی صفت در فارسی بر پایۀ نظریۀ صرف توزیعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه زبانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران .
doi
10.22067/jlkd.2025.93652.1325چکیده
بر مبنای چهارچوب نظـری صرف توزیعی، فرایند تولیـد واژه در سه بخش واژگان، نحو و پسانحو توزیع میشود. پژوهش حاضر، بر اساس این رویکرد ناواژهگرا، نحوۀ الحاق ونـدهای تفضیلی («-تر»)، عالی («-ترین») و ترتیبی («ـُم»، «ـُمین» و «ـُمی») را بـه ریشههـا –که بهعنوان مفاهیمی انتزاعی از واژگان وارد نحو میشوند– وامیکاود و با بررسی مراحل پسانحوی همجوشی، شکافت و درج مؤخر، به چگونگی مشارکت این وندهای تصریفی در ساختهای صفتی میپردازد. در این پژوهش خواهیم دید وند تفضیلی «-تر» که بازنمودی ساده دارد در هستۀ فرافکن «درجه» قرار میگیرد. وند عالی «-ترین» اما بازنمود گسترده دارد و متشکل از دو جزء «-تر» و «-ین» است؛ لذا در پسانحو پس از شکافت گـره درجه بـه دو گـره «درجه» و «عالی»، هر یک از دو جزء مذکور در یکی از این گرههای شکافتهشده واقع میشوند. به همین صورت ونـد ترتیبی «ـُم» در هستۀ فرافکن «ترتیبی» جای میگیرد و وندهای «ـُمین» و «ـُمی» ازآنجاکه بازنمود گسترده دارند دچار شکافت به دو گره «ترتیبی 1» و «ترتیبی 2» میشوند.
